ايمني دركار با PCBs
ايمني دركار با PCBs
عليرضا حاجي حسيني
كارشناس ايمني شركت برق منطقه اي يزد
مدرس ايمني وبهداشت حرفه اي
http://safetyexp.persianblog.com/
09133538591
مقدمه
بي فنيل پلي كلراين(Poly Clroinated Biphenil) يا PCB روغنهاي نسوز مصنوعي با نام تجاري آسكارل (Askarel) اولين بار درسال 1919 و با هدف جلوگيري ازآتش سوزي درمناطق حساس مثل محموله هاي مهمات،اسكله هاي نفتي و....توسط آمريكائيها ساخته وبه كارگرفته شد.اگر چه توليد اين روغنها درسال 1972 ميلادي ازطرف مجامع علمي سازمان ملل ممنوع و درسال 1977 ازرده خارج گرديده است ولي درحال حاضر دركشورهاي درحال توسعه ودرتجهيزاتي كه به اين كشورها وارد شده است كاربرد داشته وموجود مي باشد.
اين روغنها با نامهاي تجاري مختلفي دربازار موجود بوده و استفاده مي گردند:
كلركستول(CHLOREXTOL) ازكارخانه آليس چالمرز
كلوفن(CLOPHEN) ازكازخانه فاربريكن باير آلمان
ديكانول (DYKANOL) از شركت فدرال پاسيفيك الكتريك آلمان
آپيرونيك(Apiroliq) ازشركت فدرال پاسيفيك الكتريك ايتاليا
فنكلر(Fenclor) ازشركت ويستينگهاوس ا مريكا
پيرانول (Pyranol) از شركت GE
آروكلر(Arocolor) ازشركت ويستينگهاوس ا مريكا
اينرتين Ierteen)) ازشركت ويستينگهاوس ا مريكا
كانكلر Kanechlor)) ازشركت صنعتي شيميايي كانگا فوچي ژاپن
نوفلامول(Nofelamel) ازشركت واگن الكتريك كورپورشين
فنوكلر( (Phenoclor ازشركت پرلك انگليس
سانتوترم(Santotherm) ازشركت ميتسوبيشي مونسانتو ژاپن
ساوتل (Sovtol) روسيه
سل ول( (Solvol روسيه
استفاده زياد درسطح گسترده از PCB درسرتاسر جهان سبب شده كه درمناطق صنعتي اين مواد با تمركز بيشتري يافت شوند.اين تركيبات درسيستمهاي تبديل حرارتي،هيدروليكي،رنگ كاري،پلاستيك سازي،كاغذهاي كپي بدون كربن ودرصنايع الكتريكي مانند خازن سازي،روغنهاي ترانسفورماتور وكليد هاي قطع كننده كاربرد دارند.
مدارك تجربي نشان داده كه بيشترين آلودگي ها مربوط به انتقال جوي آن است.درپژوهشهاي آزمايشگاهي برروي افراد درمعرض وهمچنين حيوانات آزمايشگاهي موارد ذيل مشاهده گرديده است:
- باعث تورم ريوي درحيوانات آزمايشگاهي مي شود
- اثرات تخريبي آن برروي كبد اثبات گرديده است
- مواردي درخصوص سرطان پوست ،خون،كبد،دستگاه تنفسي وغددلنفاوي گزارش گرديده است.
- محل انبارش آن دربدن كبد مي باشد.
- تماس پوستي باآن باعث درماتيت پوستي ودرتماس طولاني مدت منجر به سرطان پوست مي گردد(به علت حل شدن چربي ها سطح پوست در PCB پوست آسيب پذير مي گردد)
- پايداري زيادي درمقابل عوامل تجزيه كننده طبيعي وبيولوژيكي داشته بنابراين ماندگاري آن درطبيعت زياد بوده وتهديد كننده محيط زيست مي باشد.
تركيب شيميايي:
پايه اصلي اين ماده انواعي ازتركيبات كلروبنزن (C6H3CO3) بوده و از واكنش بين كلر ودي فنيلها بدست مي آيد.ابتدا دوحلقه اوليه را در حضور كاتاليزور(سرب) دردماي 75 درجه سانتي گراد به هم متصل نموده و سپس به وسيله الكتروليز با كلر (Nacl) تركيب مي كنندوپس ازتقطير PCBs به دست مي آيد.اين ماده بيش از دويست نوع ايزومردارد.فرمول كلي آن C12H10-nCln ميباشد
خواص فيزيكي وعمومي:
- ازآب سنگينتراست((D=1.56 ودرگليسيرين وگليكونها حل نمي شود.
- درمقابل آرك وآتش مقاوم بوده وازخود گازهاي قابل اشتعال وانفجارمنتشر نمي كند
- تادرجه حرارت 1200تا1500 درجه سانتي گراد نمي سوزد.
- خاصيت دي الكتريك بالا دارد.
- درمقابل اكسيداسيون مقاوم بوده ودردماهاي خيلي بالا درمجاورت هوا تغييررنگ ميدهد.
- جاذب رطوبت است.
- برمواد آلي تاثيرگذاشته موجب ازبين رفتن مواد آلي مانند چوب،كاغذ و.. مي شود
- اثر شيميايي برروغنهاي معدني ندارد
- رنگها ولاستيكها درمقابل آن دچار فرسودگي مي شوند
- نمي سوزد و درحرارتهاي بالاتبخير شده وگاز سمي هيدروژن كلرايد متصاعد نموده وماده سمي دي فنيل از آن باقي مي ماند.
جمع آوري دفع:
آسكارل باتوجه به خواص ذكر شده واعلام آن به عنوان يك ماد سمي نبايد موردستفاده قرار گيرد ودرمواردي كه ازآن استفاده ميگردد بايد طبق برنامه خاص جمع اوري ومعدوم گردد.جهت جمع اوري ودفع آن بايد برنامه ريزي جامع انجام واجرا گردد:
1- برنامه ريزي وتداركات(انتخاب روش خنثي سازي وفراهم آوردن تجهيزات)
2- اخذ مجوز
3- آماده سازي كارگاه با تمام لوازم واحتياطهاي ايمني
4- راه اندازي كارگاه
5- معدوم سازي آزمايشي(آماده سازي)
6- معدوم سازي نهايي
7- برچيدن تجهيزات (دپو رديك كحل مخصوص ونصب پلاكهاي هشدار دهنده)
روشهاي خنثي سازي:
1- استفاده از تركيبات شيميايي مثل سديم ،پتاسيم وازن جهت تجزيه
2- اكسداسيون با هواي مرطوب
3- روش سن اوهايو
4- كلرافزايي
5- جذب سطحي به وسيله ذغال فعال(جذب PCB ازحلال مربوطه)
نكات ايمني وبهداشتي دركاربا PCB وتجهيزات حاوي آن
الف – نكات عمومي:
1- نصب علائم خطر آلودگي PCB بر روي تجهيزات حاوي PCB نظير ترانسفورماتورها و خازنها (چه در مدار باشند يا نه) و نيز بر روي بشكههاي حاوي آسكارل.
2- آببندي كامل سيستم (Seal) جهت پيشگيري از نشت آسكارل.
3- جلوگيري از نفوذ آسكارل به آبهاي سطحي و فاضلابروها از طريق نشت آن به محيط با استفاده از مواد جاذب نظير خاك و خاك اره.
4- پيشگيري از تماس آن با دست – چشم و ساير اعضاء بدن.
5- استفاده از دستكش يكبار مصرف پلاستيكي.
6- اگر چنانچه آسكارل با پوست تماس پيدا كند فوراً بايستي با آب و صابون شستشو داده و لباسهاي آغشته به آسكارل تعويض گردد.
7- در صورت تماس با چشم فوراً با آب روان شستشو داده و سپس به مراكز چشمپزشكي مراجعه گردد.
ب- دستورالعمل نگهداري و انبار تجهيزات و ظروف حاوي PCB:
جهت محافظت آسكارل از رطوبت و ساير عوامل محيطي و كاري نظير ضربه و آتشسوزي، تجهيزات و ظروف حاوي آسكارل ميبايست در محيطهاي سرپوشيده و امن (انبار ويژه) نگهداري گردند. انبارهاي ويژه ميبايست براساس تعداد بشكهها و تجهيزات حاوي آسكارل و شرايط اقليمي منطقه بررسي و طراحي و اجرا گردد. ولي چنانچه بطور موقت مجبور به نگهداري بشكههاي آسكارل در محوطه روباز باشيم نكات ذيل در نگهداري آنها ميبايست مورد توجه قرار گيرد.
1- بشكهها بصورت افقي و روي يك سكو قرار داده شود.
2- جهت جلوگيري از غلطيدن بشكهها از مهار استفاده گردد.
3- پيچ درب بشكهها در بالاترين نقطه قرار گيرد.
4- پيچ درب بشكهها از نظر نشتي كنترل گردد.
5- رويبشكهها با پوشش پلاستيكي يا محافظ ديگر پوشانده شود بطوريكه جريان هوا بتواند بين بشكهها برقرار گردد.
6- بشكههاي خالي آلوده نيز بايستي آببندي شده و تحت شرايط فوق انبار گردد.
ج – دستورالعمل جابجائي ظروف و تجهيزات حاوي آسكارل:
1- در هنگام جابجائي ظروف حاوي آسكارل و نيز مواد آلوده به PCB نظير لباسها، كهنههاي تنظيف، مواد جاذب، خاك، خاك اره ميبايست از دستكشهاي لاستيكي استفاده گردد.
2- جهت جلوگيري از نشتي روي زمين از صفحه پلاستيكي زير كار استفاده گردد.
3- در هنگام جابجائي مايع آسكارل بايستي از عينكهاي محافظ و دستكشهاي ايمني و پيشبند لاستيكي استفاده نمود.
4- در هنگام كار يا ورود به محلهايي كه بخار آسكارل وجود دارد اولاً از ماسك تنفسي ضد گاز محافظ شيميائي و عينك استفاده گردد. ثانياً بهتر است در صورت امكان هواي محوطه نيز توسط پنكه يا هواكش تهويه گردد.
5- از هيچ نوع واشر و يا شيلنگ پلاستيكي در محيطي كه آسكارل موجود است استفاده نشود ترجيحاً شيلنگ فلزي قابل انعطاف و واشر (Viton).
6- هنگاميكه درصد رطوبت بيش از 65 درصد باشد نبايستي آسكارل را در تجهيزات وظروف جابجا كرد.
7- ظروف فلزي بكار رفته جهت انتقال آسكارل ميبايستي زمين (Ground) باشند و بخاطر قابليت انتقال حرارتي كم و الكتريسيته ساكن زياد آسكارل، بهنگام انتقال آن از وسائل تصفيه فيزيكي بمدت يكساعت و بهنگام انتقال از ساير وسائل حداقل بمدت 10 دقيقه نبايستي بدنه ظروف حاوي آسكارل بدون زمين (Ground) باقي بمانند.
8- هيچگاه آسكارل نبايد درون ظروفي كه حاوي مخلوط گازهاي منفجر شونده هستند منتقل شود.
9- مخلوط كردن روغن معدني به آسكارل بيشتر از 2% غيرمجاز و سبب پائين آمدن نقطه اشتعال ميگردد.
10- كليه آسكارلهاي ريخته شده و مواد آلوده به آن جمعآوري و در بشكهها يا ظروف دربسته ترجيحاً آلومينيومي در محل مشخص (انبار ويژه) نگهداري شود.
د- دستورالعمل رفع نشتي و چكه كردن:
1- نشتي يا چكه در بوشينگها، شيرهاي تخليه يا محل جوش بدنه تانك يا رادياتور غالباً امكانپذير بوده كه بايستي در اسرع وقت با رعايت دستورالعملهاي ايمني ذكر شده رفع گردد.
ولي تا زمان مرمت بايد ظرفي در زير محل نشتي قرار داده شود و محل نشتي نيز توسط ماده حلال (تري كلروبنزن يا نفت سفيد) شسته و با خاك اره تميز گردد.
2- در مورد بشكههاي حاوي آسكارل نيز در صورت نشتي ميبايست جلو نشتي گرفته شده و يا محتواي آن به بشكه سالم با رعايت موازين ايمني منتقل گردد.
3- جهت جلوگيري از نفوذ آسكارل به محيط زيست و آبهاي سطحي محل آلودگي را با خاك يا خاك اره تميز كرده و خاك ارهها و ساير مواد آلوده به PCB ميبايست در ظروف در بسته در (انبار ويژه) جهت انهدام يا دفع نهائي در محلهاي* مناسب نگهداري گردند.
دستورالعمل پيشگيري از آلودگي روغنهاي معدني به آسكارل:
1- در نمونهگيري و تستهاي روغن آسكارل ابزار وسائل زير ميبايست مورد استفاده قرار گيرد:
1-1- دستكشهاي ساقه بلند لاستيكي
2-1- نمونهگيري مخصوص Drum Chiefs
3-1- شيشههاي دهان گشاد 16 اونسي دربدار
4-1- عينك دودي يا رنگي محافظ چشم مقاوم در مقابل نفوذ ترشحات مضر.
5-1- كليه ابزار و وسائل مصرفي بغير از نمونهبرداري آسكارل در كارهاي ديگر نبايستي مصرف گردند.
2- دستگاه فيلتر روغن آسكارل نبايستي براي فيلتراسيون روغنهاي معدني ديگر مورد استفاده قرار گيرد.
3- نمونه آسكارل پس از آزمايش ميبايست به ظرف دربسته برگردانده و پس از علامتگذاري در انبار ويژه آسكارل نگهداري شوند.
توجه:
ضوابط و استانداردهاي مربوط به PCB كه از طرف Unep** ارائه شده است ضميمه دستورالعمل شده است.
6- INTERNATIONAL CHEMICAL SAFETY CARD
This card should be easily available to all health workers concerned with, and users of, PCBs and PCTs, and on Processing equipment and containers. The card should be translated into the appropriate language (s). All persons Potentially exposed to the chemicals should also have the instructions on the chemical safety card clearly explained.
Space is available on the card for insertion of the National Ocuupational Exposure Limit. The address and telephone number of the National Poison Control Centre, and for local trade names.
INTERNATIONAL CHEMICAL SAFETY CARD
|
Polychlorianted biphenyls (PCBs) |
Polychlorinated terphenyls (PCTs) |
|
Melecular formula: C12H10-nCln CAS registry number: 1336-36-3 RTECS registry number: TQ1350000 |
Melecular formula: C18H14-nCln CAS registry number: RTECS registry number: |
PHYSICAL PROPERTIES AND OTHER CHARACTERISTICS
Commercial PCBs and PCTs are complex mixtures of many different congeners with varying degrees of chlorination. They are not produced on a composition specification, but on their physical properties. They are clear, light yellow or dark liquids, which may turn into solid resing at low temperatures.
Their distillation range is in general ablovw 250 °C. Their relative molecular mass and density depend on the degree of chlorination but are rather high. They are very fire resistant with flash-points above 170 °C. Vapours are heavier than air but do not form explosive mixtures. Their electrical conductivity is very low and their resistance to thermal breakdown extremely high. Practically insolubele
They have a high n-octanol/water partition coefficents. They are mainly used as dielectrics in transformers and capacitors, in heat transfer and hydraulic systems, and to a lesser extent in lubricating and cutting oils, and as plasticizers in paints, copying paper, adhesives, sealants, and plastics.
INTERNATIONAL CHEMICAL SAFETY CARD (contd).
|
HAZARDS/SYMPTOMS |
PREVENTION AND PROTECTION |
FIRST AID |
|
|
SKIN: May cause irritation and chloracne |
Avoid contact with skin; wear suitable protective clothing and gloves |
After Contact with skin, wash immediately with planty of water and soap; immediately remove all contamminated clothing and launder before re-use |
|
|
EYES: May cause irritation |
Avoid contact with eyes; wear eye protection |
In case of contact with eyes, rinse immediately with plenty of water and seek medical advice | |
|
INHALATION: May Cause irritation |
Do not breathe vapours |
| |
|
INGESTION: Unlikely occupational hazard |
Do not eat, drink, or smoke during work; wash hands before eating, drinking, or smoking |
| |
|
Accidental or intentional ingestion may cause poisoning |
|
If swallowed, seek medical advice immediately and show container or label | |
|
ENVIRONMENT: Bioaccumulates and biomagnifies |
Strictly avoid environmental pollution |
| |
|
SPILLAGE |
STORAGE |
FIRE AND EXPLOSION | |
|
Take appropriate personal precautions; prevent liquid from spreading or contaminating other cargo, vegetation, or surface waters and drainage systems, with a barrier of most suitable material, e.g., earth or sand Absorb spilled liquid with sawdust, sand, or earth; sweep up and place it in a closeable container for later safe disposal. Care should be taken to avoid run-off into water courses |
Products should be stored in locked buildings; keep out of reach of childern; keep away from food, drink, and animal feeding stuffs |
Extinguish fires with alcohol-resistant foam, CO2, or powder. With sufficient burning or external heat PCBs and PCTs will decompose, emitting toxic fumes. Fire-fighters should be equipped with self-contained breathing apparatus, eye protection, and full protective clothing; confine the use of water spray to cooling of unaffected stock, thus avoiding the accumulation of polluted run-off from the site | |
INTERNATIONAL CHEMICAL SAFETY CARD (contd).
|
WASTE DISPOSAL |
|
NATIONAL INFORMATION |
|
|
PCBs and PCTs waste material should be burned in a proper incinerator designed for Organochlorine waste disposal; if this is not possible, bury in and approved dump or landfill where there is no risk of contamination of surface or ground water; comply with any local legislation regarding disposal of toxic wastes |
|
National Occupational Exposure Limit: National Poison Control Centre: Local Trade Names: |
UN No. 2315 |
EXPOSURE LIMIT VALUES
|
Medium |
Specification |
Country |
Exposure Limit Description |
Value |
Effective Date |
|
|
|
|
|
|
|
|
AIR |
Work-place |
Czechodlovakia |
Maximum permissilbe concentration |
|
|
|
|
|
|
- time-weighted average (TWA) - short-term exposure limit (STEL) |
0.5 mg/m3 1.0 mg/m3 |
1985 |
|
|
|
|
Maximum permissilbe concentration |
|
|
|
|
|
|
- time-weighted average (TWA) |
0.1 mg/m3* |
1985 |
|
|
|
|
Maximum permissilbe concentration |
|
|
|
|
|
|
- time-weighted average (TWA) (Vapour) |
1.0 mg/m3* |
1977 |
|
|
|
|
Maximum permissilbe concentration |
|
|
|
|
|
|
- time-weighted average (TWA) - short-term exposure limit (STEL) |
0.01 mg/m3 0.03 mg/m3 |
1985 |
|
|
|
|
Maximum allowable concentraion (MAC) |
|
|
|
|
|
|
- time-weighted average (TWA) |
0.5 mg/m3 |
- |
|
|
|
|
Recommended limit |
|
|
|
|
|
|
- time-weighted average (TWA) - short-term exposure limit (STEL) (10min-TWA) |
0.5 mg/m3 1.0 mg/m3 |
- |
|
|
|
|
Threshold limit value (TLV) |
|
|
|
|
|
|
- time-weighted average (TWA) - short-term exposure limit (STEL) |
0.5 mg/m3 1.0 mg/m3 |
- |
EXPOSURE LIMIT VALUES (continued)
|
Medium |
Specification |
Contry |
Exposure Limit Description |
Value |
Effective Date |
|
|
|
|
|
|
|
|
FOOD |
Animal |
|
Maximum residue limit (MRL)(Specified) |
0.05-2 mg/kg |
1983 |
|
|
Animal & Plant |
|
Temporary residue tolerance (Specified) |
0.2-3 mg/kg |
1981 |
|
|
|
|
Maximum residue limit (MRL)(Specified) |
0.2-3 mg/kg |
- |
|
|
|
Neherlands |
Maximum residue limit (MRL)(Specified) |
0.3-1 mg/kg |
- |
|
|
|
|
Maximum residue limit (MRL)(Specified) |
0.5-2 mg/kg |
|
|
FEED |
|
|
Maximum residue limit (MRL)(Specified) |
0.05-3 mg/kg |
- |
|
|
|
|
Maximum residue limit (MRL)(Specified) |
0.3 mg/kg |
- |
|
|
|
|
Maximum residue limit (MRL)(Specified) |
0.2-2 mg/kg |
- |
|
WATER |
Drinking |
EEC |
Maximum premissible concentration (total PCBs + PCTs) |
0.5 lg/litre |
1982 |
|
|
Environment |
|
Environment Water quality standard |
Not detectable |
1981 |
|
|
Surface water for fishing |
|
Permissible limit |
0.0 mg/litre |
1978 |
|
|
Effluent |
|
Effluent standard |
0.003 mg/litre |
1981 |
|
GOODS |
Packaging material for food or feed |
|
Temporary residue tolerance |
10 mg/kg |
1983 |
A Risk-Management Strategy for Pcb-Contaminated Sediments-
by National Research Council - Science - 2001 - 430 pages
-Disposal of PCB Contaminated Liquids by the
by
Laundering Waste: EPA's Efforts to Prevent Criminal Activity in PCB Disposal : Hearing...-
by Energy, and Natural Resources Subcommittee
Pcbs: Recent Advances in Environmental Toxicology and Health Effects-
edited by Larry W. Robertson, Larry G. Hansen - Science - 2001 - 461 pages
*- طبق تعريف IPCS (International Programme on Chemical Safty) محلهاي مناسب جهت دفع: محلهائي است كه هيچگونه امكان نفوذ آلودگي به آبهاي سطحي و زيرزميني وجود نداشته باشد. اين كار ميبايست طبق ضوابط و استانداردهاي ملي و زير نظارت سازمانهاي ذيربط انجام گيرد.
** - United Nations Environmental Program.
*- Skin absorption
