- بنام خدا-

زايلن -  Msds  (xylene )

ترجمه:  زرین رشیدی (کارشناس بهداشت حرفه ای  شرکت بهینه تکنیک )

نكته مهم : قبل ار اين كه ماده را حركت داده يا از آن استفاده كنيد نكات مربوط را رعايت كنيد و اطلاعات خودرادر اختيار پرسنل ، كارمندا ن و مشترياني كه اين محصول استفاده مي كنند قرار دهيد .

وضعيت فيزيكي : مايع ، بي رنگ و شفاف ، بوي رايحه

اخطار : قابل اشتعال ، بخار آن باعث آتش سوزي مي شود . براي چشم مضر مي باشد،و همين طور براي غشاي مخاطي و تنفسي .تماس با اين مايع سبب تورم جدي پوست و ناراحتي چشم مي شود . استنشاق آن و همچنين قورت دادن آن بصورت اتفاقي و يا جذ ب آن از طريق پوست بسيار زيان آور مي باشد .

اگر ميزان مواجهه با آن زياد باشد سبب مختل شد ن سيستم عصبي و همچنين افسردگي و نهايتا از دست دادن شنوايي مي شود .

تنفس آن باعث ورم هاي ريوي مي گردد. استنشاق مداوم آن باعث نا منظم شدن ضربان قلب مي گردد . البته اين ماده شامل متيل بنزن نيز هست كه براساس آزمايشاتي كه بر روي حيوانات انجام گرفته بيانگر سرطا نزا بودن اين مايع است .

بخش 1- شناسايي :

نام  تجارتي :  زايلين xylene  - شماره توليد 2173- از خانواده هيدرو كربنهاي آروماتيك هاست – محلول

بخش 2- تركيب ( اسامي بخش هاي سازنده) :

1) xylene ، ايزومر مخلوط

2)   اتيل بنزن

3)   1و3 دي متيل بنزن (meta – xylene )

4)   1و2 دي متيل بنزن (ortho- xylene )

5)   1و4 دي متيل بنزن (para – xylene )

اسامي بخش هاي سازنده                                 شماره cas                                     غلظت برحسب درصد

xylene - ايزومر مخلوط                                7- 20-1330                                       90-75

   اتيل بنزن                                                     4-41-100                                         25-100 

1و3 دي متيل بنزن (meta – xylene )                 3-38-108                                               60-40

1و2 دي متيل بنزن (ortho- xylene )                   6-47-95                                                    25-10 

1و4 دي متيل بنزن (para – xylene )               3-42-10                                              15-10

بخش سوم -شناسايي خطرات :

راههاي ورود: تماس با پوست ، چشم ، جذب ، استنشاق .

علائم و نشانه هاي در معرض قرار گرفتن :

استنشاق : تنفس كردن اين مايع ممكن است صدمات تنفسي به همرا داشته باشد . مضرات آن شامل : هيجان ، حواس پرتي ، سرخوشي كاذب ، سردرد، استفراغ كردن، درد هاي شكمي، بي اشتهايي، ضعف عضلاني، سر گيجه ،خستگي ،تهوع و به هم ريختگي سيستم عصبي باشد كه بدنبال آن افسردگي بوجود مي آيد .

افسردگي مي تواند موجب بوجود آمدن منگي، خواب آلودگي ، سرگيجه ، از دست حافظه ، كاستي و ضعف بينايي ، مشكلات تنفسي ، تشنج ،  هشياري ،  فلجي و حتي مرگ مي شود .بخار اين مايع مي تواند اكسيژن موجود در هوا را كاهش مي دهد0 مقدار 2 ppm  مي تواند بين 5-10 دقيقه موجب مرگ شود .خطر حمله قلبي نيز مي تواند در اثر تماس طولاني مدت فقط 5 دقيقه با مقدار 10000 ppm صورت پذيرد .

تماس با چشم : با توجه به آزمايشاتي كه بر روي حيوانات صورت گرفته و همچنين موارد انساني دلالت بر آن دارد كه اين محصول مي تواند موجب تحريك و آزردگي بينايي گردد. و علائم آن شامل احساس سوزش ، آبريزش ، قرمزي چشم و متورم شدن چشم مي باشد .

تماس با پوست : در اين مورد با توجه به آزمايشات حيواني و نمونه هاي ارسالي ديده شده كه اين مايع مي تواند تاثيرات نا مطلوبي بر پوست بدن بگذارد . علائم آن در تماس كوتاه مدت بدين شرح است :  قرمزي پوست ، خارش و همچنين حالتي شبيه به سوزش در اثر سوختگي بوجود مي آورد .اين ماده اگر توسط پوست جذب شود باعث افسردگي cns مي گردد.

قورت دادن: اگر اتفاقي اين مايع خورده شود باعث آسيب رسيدن به غشاي مخاطي مي شود .

علائم : احساس خارش در گلو ،  دهان  ، دل بهم زدگي ، دل بهم زدگي استفراغ كردن منگي سر گيجه خواب آلودگي از دست دادن هوشياري هذ يان گويي و همچنين تاثيرات خاص در سيستم عصبي و افسردگي cns.

تاثيرات مزمن برروي سلامتي :  تاثيرات مزمن در اثر قورت دادن و و استنشاق مداوم ممكن ايجاد ذات الريه را سبب شود و همچنين عدم عملكرد صحيح ششها نيز از عواقب آن است . تماس مداوم با اين مايع سبب كاهش عملكرد سيستم شنوايي عصبي مي گردد.

گزارشها حاكي از آن است كه تماس مداوم سبب آسيب هاي شديد مغزي و عصبي كه جبران ناپذير هستند مي گردد. بر اساس آزمايشاتي كه بر روي حيوانات صورت گرفته است تركيب آروماتيك C8 كه (اتيل بنزن ) باعث آلوده شدن جنين انسان مي شود كه پيامد آن سقط جنين و يا صدماتي از قبيل كاهش وزن نا گهاني جنين انسان خواهد شد. بدين ترتيب خانمها بايستي كاملا مراقب باشند تا دچار چنين صدماتي نشوند.افرادي كه سابقه بيماريهاي عصبي را داشته باشند و همچنين افرادي كه سابقه بيماريهاي پوستي ، كاهش شنوايي ، نارحتي هاي كليه و كبد و همچنين خانمهاي كه سعي در باردار شدن دارند در معرض خطر قرار دارند و بايستي از تماس با اين مايع جدا خودداري كنند . تماس زياد با اين مواد ممكن است باعث حساس شدن قلب گردد.

اين مايع باعث آسيب رسيدن به ششها مي شود . همچنين آسيب به سيستم عصبي خصوصا سيستم عصبي شنوايي ، مغز غشاي مخاطي پوست چشمها خون كليه كبد و اندام تناسلي مي گردد.

بخش 4- كمكهاي اوليه: 

استنشا ق:

 بلافاصله شخص را به هواي آزاد ببريد . اگر ديديد كه نفس نمي كشد اقدام به تنفس مصنوعي كنيد اگر كه ضربان قلب ندارد و يا دچار ايست قلبي شده است كمكهاي قلبي را آغاز كنيد (CPR) اگر به سختي نفس مي كشد بايستي از اكسيژن كاملا مرطوب استفاده كرد . مراقبتهاي پزشكي را فورا اعمال نماييد .

تماس با چشم :

اگر شخص لنز دارد آن را بيرون بياوريد اگر در چشم شخص قرمزي مشاهده كرديد چشم را با آب سرد و تميز و با فشار كم تا حداقل 15دقيقه شستشو دهيد . پلكها را بالا نگه داريد تا مطمئن شويد كه ديگه قرمزي وجود ندارد. از پماد استفاده نكنيد .

تماس با پوست:

 لباسهاي آغشته به مواد و همچنين كفش ها را از شخص خارج كنيد مناطق آغشته شده را با آب فراوان بشوييد.

اگر آسيب ديدگي جدي است بدنبال مراقبت هاي پزشكي باشيد . از از پماد و يا مرهم استفاده نكنيد. اما اگر آسيب ديدگي جدي نيست مي توانيد با آب و صابون محل موردنظر را بشوييد .

قورت دادن :

 اگر چنين موردي اتفاق افتاد سعي مكنيد شخص را مجبور به استفراغ كنيد . اگر تهوع ادامه پيدا كرد سر شخصرا بطرف پايين پايين نگه داريد . اگر شخص هوشيار نبود شخص را به طرف چپ او  بخوابانيد . هرگز چيزي را در دهان شخص قرار ندهيد . شخص را به حال خود رها نكنيد . و بدنبال مراقبت هاي پزشكي باشيد.

نكته: استنشاق اين مواد تاثيرات سم گونه اي بر انسان به جاي مي گذارد و شخص دچار مشكلات تنفسي مي شود .

مجاري تنفسي را مورد ارزيابي قرار دهيد . شخص را از لحاظ داشتن بروشيت بررسي كنيد . استروئيد قوي در اينجا يكي از نيازهاي ضروري است . ضرورت اين دارو بيشتر افزايش مي يابد وقتي كه شما در قسمت ريه ورم مشاهده كنيد . در اينجا اكسيژن مرطوب را بوسيله دستگاه به دهان بيمار متصل كنيد .

اگر مايع راشخص قورت داده باشد از آنجاكه مشكلات تنفسي ايجاد مي كند شخص مجبور به استفراغ نكنيد . سعي كنيد يك دوغاب از زغال چوب فعال شده كه مسهل نام دارد تهيه كنيد . معالجه مي تواند از طريق شسستو شكم و معده صورت گيرد – براي اشخاصي است كه به كما رفته و يا تشنج دارند – مي توانيد شخص را به پهلو خوابانده و با وارد كردن لوله ، شستشوي درون نايي را انجام دهيد . حتما آزمايش عملكرد كبد را انجام داده واز قفسه سينه نيز عكس بگيريد . (با اشعه X) . همچنين عملكرد قلب و دستگاه تنفسي و شاهرگها دا مورد آزمايش قرار دهيد .به خاطر داشته باشيد كه آدر نالين و ديگر دارو هاي محرك سمپاتيك مي تواند باعث بي نظمي در جريان قلب و در نتيجه خون گردد.

بخش 5- ارزيابي در مورد مبارزه با ْآتش

طبقه بندي اشتعال OSHA / NFPA  در طبقه IC – مايع قابل اشتعال

كمترين درجه حرارت كه گازدچار احتراق مي شود 26-27 درجه سانتي گراد

پايين حد اشتعال AP %1  - بالا ترين حد اشتعال  7.1 % -  دماي احتراق 432درجه سانتي گراد

مضرات :   سوختن اين مايع در اثر گرماي زياد ممكن است دود توليد كند . منواكسيد كربن و گازهاي زيانبارديگر توليد مي نماييد .

ويژگيهاي خاص : مايع قابل اشتعال ، اين ماده مي تواند توليد بختر در حد فراگير توليد مي كند . اگر با هوا مخلوط شده و در معرض منبع احتراق قرار گيرد مي تواند موجب آتش سوزي شود . از دستگاههاي تهويه كافي استفاده كنيد . اين بخار از هوا سنگين تر است و ممكن است  مسير طولاني را به سمت منبع احتراق طي كند . در فضاهاي محدود اين خطر بارز تر است .

خاموش كردن آتش :

-         در آتش هاي كوچك از مواد شيميايي خشك استفاده كنيد مثل دي اكسيد كربن ، فوم و نيتروژن

-         در آتش هاي بزرگ از كف (FOAM) و يا آب افشان شديد و اسپري آن مي تواند در سرد شدن محيط تاثير داشته باشد

فوران آب با شدت مي تواند از گرم شدن ظروف محتوي مايع جلوگيري كند .همچنين توليد كف و حباب نموده ولي در خاموش كردن آتش نقش چنداني ندارد . هرگز از آب فشانهاي قوي در حالي كه آن را مستقيما بر روي آتش مي پاشيد استفاده نكنيد زيرا  شدت آتش را زيادتر مي كند .لباسهاي ويژه جهت محافظت در برابر آتش: شخص بايد از دستگاههاي تنفسي مخصوص براي مقابله با مضرات سوخت و تجزيه مواد استفاده  كند . از منطقه آتش دور شويد و با دستگاههاي خودكار به مبارزه با آتش بپردازيد . ظروف حامل مواد مي تواند فشار ايجاد كند اگر در معرض گرما قرار گيرد .محفظه ها را نيز با نيز با فشار آب سرد خنك كرده تا آنكه آتش خاموش شود .

بخش 6- ارزيابي انتشار غير متقربه و نا گهاني :

احتياطات لازم را براي مطمئن بودن از سلامتي خود ، اعمال نماييد .

مايع قابل اشتعال آوري است انتشار آن موجب آتش سوزي مي شود . افراد غيرضروري بايستي محل را ترك كنند .

محل كار خود را هميشه مرتب نگه داريد . تمام منبع احتراق را حذف كنيد . كليه تجهيزاتي كه براي حمل اين مايع در نطر مي گيريد بايستي روي زمين حركت داشته باشند . از اينكه مخزن يا ظرف حاوي اين مايع بدون سوراخ باشد اطمينان حاصل كنيد . چون نشت اين مايع خطرناك مي باشد.

اگر مايع روي زمين ريخته آن را لمس نكنيد و از روي آن هم را نرويد . مايع ريخته شده را سريعا تميز كنيد . مي توانيد مايع ريخته شده را با خاك خشك ، ماسه  و مواد غير سوختي جمع آوري كنيد و در محل مناسبي انتقال دهيد . از ابزار تميز و غير رسانا براي جمع آوري استفاده نمائيد. زماني كه مايع ريخته شده در روي زمين زياد باشد مي توانيد مايع را محدود كرده و از جاري شدن آن به متاطق ديگر جلوگيري كنيد.

بخار آب و يا اسپري كردن آب مي تواند از منتشر شدن بخار اين مايع جلوگيري كند ، ولي از محترق شدن آن در محيطهاي كوچك نمي تواند جلوگيري بعمل آورد . اين مايع اگر بر روي آب شناور شود و جاري گردد ممكن است آتش سوزي ايجاد كند . مراقب باشيد كه از تجهيزات شخصي مناسب و همچنين لباسهاي محافظ كه در مقابل آتش مقاوم باشند استفاده نماييد .

خش 7- انبارش ( ذخيره سازي و جابجايي ):  

     جابجايي : ريختن اين مايع و نشت آن باعث آتش سوزي مي شود . اين مايع را در ظروف در بسته نگهداري كنيد و از نزديك كردن اين ظروف به گرما ، جرقه و يا منابع ديگري كه باعث آتش سوزي ميشود پرهيز كنيد . تمام تجهيزات جابجايي را در نزديكي محلي كه مي خواهيد انجام دهيد و مرتب كنيد . از موادي كه اكسيده مي شود براي تماس با اين مايع استفاده نكنيد  بخار اين مايع را تنفس نكنيد . ازتجهيزات ووسايل تهويه استفاده كنيد . هرگز اين مايع را فوت نكنيد و به داخل دهان نكشيد .

از تماس اين مايع با چشم بپرهيزيد. از تماس اين مايع با پوست و لباس ها جلوگيري كنيد. از تماس اين مايع با غذاها ، جويدني ها ، و يا سيگار و ....  جلوگيري كنيد . وقتي در حال تعمير و يا نگهداي از وسايل آلوده به اين مايع هستيد سعي كنيد افرادي كه لازم نيست در محل باشند آنجا را ترك كنند . وسايل و تجهيزات آغشته شده به مايع را تميز كنيد.

از دستكشهاي غير قابل نفوذ استفاده منيد . از لباسهاي محافظ و مخصوص استفاده كنيد . تهويه مناسب باشد.

اگر احيانا مقداري از اين مايع روي پوستتان ريخت آنرا با آب و صابون بشوييد و از آب زياد استفاده  كنيد .از ظروف خالي شده از مايح احتمال آتش سوزي مي رود . از ظروف خال اگر استفاده  نا بجا گردد مثلا اگر نزديكي گرما و حرارت قرار گيرد امكان

  آتش سوزي زياد است زيرا ممكن است ته مانده هايي از اين مايع در ظرف باقي مانده باشد . بريدن يا جوش دادن ظروف خالي

مي تواند خطر ساز باشد . هرگز ظروف خالي را تحت فشار قرار ندهيد . درب ظروف را باز نگذاريد . تمامي علائم اخطار و

   برچسب ها را كه بر روي ظروف قرار دارند بخوانيد . براي استفاده مجدد از ظروف با متخصصان مرتبط مشاوره كنيد.

     انبارش: اين مايع را طبق مقررات و قوانين حمل و نقل جابجا كنيد .ظروف محتوي اين مايع را در محل خشك ، خنك ، و داراي تهويه مناسب نگهداري كنيد . در محل نگهداري اين مايع وسايل حمل و نقل وجود نئاشته باشد از قبيل اتومبيل ، ليفتراك و ... از منابع احتراق  دور نگهداريد . ظروف در كنار هم بچينيد و روي زمين اين كار انجام دهيد . ظروف بايستي مقاومت فشاري كه در سرد شدن و يا گرم شدن در محيط به آنها وارد مي آيند را داشته باشند . اين مايع و ظرف آن را در كابينت هاي جداگانه و مجزا نگاهداريد .و ترجيحا درجاي خنك باشد . تمام وسايل الكتريكي كه در محل نگهداري اين مايع وجود دارند بايستي بر طبق استاندارد N.F.P.A  تصب گردند كه داراي كد nec)) مي باشند .

بخش 8- كنترل و وسايل حافظت فردي:

كنترل مهندسي:

با استفاده از تهويه مناسب و ديگر برنامه هاي خاص بخارات خطرناك و ديگر ذراتي كه در هوا معلق هستند را از محل

خارج نماييد . تمام وسايل برقي بايستي طبق  استاندارد     nec: nfpaباشد از اينكه مكاني در نزديكي كار شما جهت شستشوي چشم بصورت اورژانسي فعال باشد ، اطمينان حاصل كنيد .

تجهيزات حفاظت فردي :

 اين تجهيزات بايستي طبق شرايط محيط كار انتخاب شوند و بر طبق مقررات و قوانين osha  باشد .

حفاظت از چشم:

 عينك محافظ با با محافظ كناري كه به قاب آن متصل است مورد نياز مي باشد. در طي مدتي كه در حال انتقال مايع هستيد براي جلوگيري از پاشيدن مايع در چشم از عينك هاي ايمني ايمني و محافظ صورت استفاده كنيد . و مايع مناسبي جهت شستشوي چشم بايستي در دسترس باشد .

حفاظت از دست: از دست زدن به اين مايع جدا خودداري كنيد . سعي كنيد از دستكش يكبار مصرف pvc  مقاوم در برابر گرما و نور باشد قبل از غذا خوردن ، نوشيدن ، سيگار كشيدن ، wc ، دست خود را با آب و صابون بشوييد . هرگز براي تميز كردن دستها از بنزين و يا نفت سفيد استفاده نكنيد . يا حتي از ليفهايي كه شديدا روي پوست تاثير مي گذارند هم استفاده نكنيد .

حفاظت از بدن : از تماس با اين مايع بپرهيزيد . توصيه مي شود از لباسهاي ايمني و ضد آتش استفاده كنيد.

اگر احتمال پاشيده شدن مايع وجود دارد از لباسهاي محافظ tyvek  و نئوپرن كه در برابر گرما مقاوم هستند استفاده نمائيد . حتي الامكان سعي كنيد از لباسهايي استفاده كنيد داراي آستين بلند باشد و سعي كنيد از پيش بند هاي محافظ مخصوص استفاده كنيد . و همچنين چكمه ايمني و ...اگر مايع بر روي لباسها ريخته شد فورا لباس خيس شده تعويض كرده و دوش بگيريد .

حفاظت تنفسي :  براي بخارهاي ناشناخته از وسايل scba استفاده كنيد. براي حفاظت تنفسي از وسايل niosh  استفاده كنيد.

حد مواجهه :                                         TWA: 100stel:150 ppm – ACGIH(TLV)

150ppm - (pel )                                                             TWA:100stel:

بخش 9- ويژگيهاي فيزيكي و شيميايي:

وضعيت فيزيكي : مايع- رنگ شفاف – بوي هيدرو كربن  آروماتيك

وزن مخصوص:871/. – چگالي بخار 70/3- نقطه جوش 136-145 سانتي گراد

– قابليت حل شدن در آب : به آرامي در آب حل مي شود

-         خصوصيات فراري: تركيب فرار 100%

بخش10 – ثبات و واكنش پذيري:

ثبات فيزيكي:باثبات

شرايط اجتناب:از گرماي زياد دور نگهداريد.همچنين آتش.جرقه و محيط اكسيداسيون خطرناك اند.

ناهمگوني مواد:اسيد قوي  آلكان مايع را اكسيده ميكندو همچنين پرواكسيد هيروژن و اكسيژن و...

تجزيه شدن: فعلا تشخيص داده نشده است و اطلاعاتي در دست نيست.

بخش 11 _اطلاعات در مورد سمي بودن ماده:

مطالعاتي كه در آزمايشگاه بر روي موشهاي صحراي انجام گرفته دلالت بر اين دارد كه در اثر استنشاق اين مايع كر شده اند يا به شنوايي آنها آسيب جدي وارد شده است.در معرض قرار اين مايع صدمات جبران ناپذيري را به سيستم عصبي وارد مي سازد.كه با وجود افزايش اتانول اين مساله تشديد مي شود.ايزومرهاي زايلن داراي بافت چربي هستند كه تدريجاآزاد ميشوند.

مطالعاتي در باره جوندگان بار دار نشان داده است كه ايزومر تركيبي زايلن باعث سقط جنين آنها شده است.مسمومييت جنين در اين ميان هم ديده شده است

مطالعات ديگر نشان ميدهد كه باعث پوكي استخوان افزايش سقط جنين خودبخودي ،كاهش وزن جنين ،تغييرات در وضعيت ماهيچه هاوجمجمه شده است البته اين آزمايشات بر روي حيوانات انجام شده و هنوز تاثيرات آن بر انسان ناشناخته است .

بخش 12_ اطلاعات زيست محيطي:

تاثيرات زيست محيطي هنوز به طور كامل مشخص نشده است ولي اگر اين مايع ريخته شود.ويا ته مانده تانكر و رسوبات آن به محيط خارج نفوذ پيرا كند اين مواد براي انسان، حيوان و همچنين موجودات آبزي خطرناك خواهد بوداين مايع فرار است و ممكن است بر ايجاد مه و دود در اتمسفر نقش داشته باشد.اين مايع به صورت بالقوه .آب زلال و آب شور را تهديد مي كند به طور معمول بر روي آب شناور شده وبه سرعت تبخير مي شود در آبهاي راكد وروان اين مايع ميتواند سطح وسيعي از آب را بپوشاند .اين مايع مي تواند به طور طبيعي اكسيژني را كه از طريق هوا به آب وارد ميشود را محدود سازد.اگر اين مايع همچنان بر روي آب باقي بماند موجب نابودي ماهيهاوايجاد محيط ناهوازي ميگردد.اين مايع همچنين مي تواند باعث نابودي و آسيب رساندن به پلانكتون ها.جلبكها.آبزيان و مرغان درياي شود.در مورد آبهاي نوشيدني بايد گفت كه حجم اين مايع نبايد بيشتر از 5ppm در داخل سيستم آبرساني شود .حمل صحيح.انبارش صحيح و استفاده بجا از اين مواد به عهده مشتريست.اگر مايع به درون فاضلاب ريخته شود احتياج به اكسيژن زيست محيطي به شدت زياد ميشود اين ماد ه تجزيه پذير هستند اگر در معرض هوا يا ميكروارگانيسمهاقرار گيرند .

                                                                    ♠  من ال... التوفیق  ♠