مس چيست ؟

اثرات تماس با مواد مضر برای انسان به دز آن و مدت زمان تماس و چگونگی تماس و نوع عادات فردی و ديگر مواد موجود در محيط بستگی دارد.

مس فلزی است که به طورطبيعی در محيط ( مثل صخره ها ، خاک ، آب و هوا ) و همچنين در گياهان و حيوانات وجود دارد .

مقدار بسيار کم CU برای نگهداری خوب سلامتی ضروری می باشد و برای حيات ما ضروری است .

مقدار زياد مس می تواند باعث اثرات بسيار مضر مثل تحريک بينی ، دهان و چشم ها ، حالت تهوع و استفراغ ، اسهال و انقباض های شکمی و در آخر منجر به مرگ شود.

مس در ساخت انواع مختلف محصولاتی شبيه سيم ، لوله کشی منبع ها ، ورقه های فلزی کاربرد دارد .

همچنين بعضی از ترکيبات مس با ديگر فلزات ، لوله های برنزی و شيرهای آب می سازند.

ترکيبات مس معمولا در کشاورزی برای درمان کردن بيماری های گياهان مثل رنگ گياهی و جلوگيری کردن از فساد چوب ، چرم و ساختمانها استفاده می شود.

وقتی مس وارد محيط می شود چه اتفاقی رخ می دهد ؟

مس از طريق معدنکاری ، کشاورزی و عمليات کارخانه ای وارد محيط می شود و همچنين از طريق فاضلاب وارد رودخانه ها و درياچه ها می شود.

همچنين مس از منابع طبيعی مثل آتش سوزی جنگلها و گردوغبار ، گردبادها و آتش فشانها و پوسيدگی گياهان نيز در محيط ها می شود وهمچنين معمولا از طريق پيوستن ذرات ساخته شده از مواد آلی ، مثل خاک رس ، شن و...نيز در محيط رها می شود .

امکان تماس با مس چگونه می باشد؟

امکان تماس با مس از تنفس هوا ، نوشيدن آب ، خوردن غذا ، تماس با پوست و پيوستن ذرات به مس يا ترکيباتی که شامل مس هستند، وجود دارد .

اگرلوله های آب خانه مسی باشدوآب اسيدی باشدآب دارای مقدارزيادی مس می باشدکه نوشيده می شود.

درياچه ها و رودخانه هايي که برای کنترل آلگا (کپک) يا رسانيدن آب سرد برای رشد گياهان می تواند حاوی مقدار زيادی مس باشد.

تماس با مس از طريق تماس با قارچ کشهای حاوی مس ، يا زندگی در نزديکی معدن مس و توليدات برنز يا برنج که از مس هست و همچنين با کار کردن در معدن مس و تراشيدن و سائيدن فلزاتی که حاوی مس هستند ، ايجاد می شود.

مس بر سلامتی انسان چگونه اثر می گذارد ؟

هرکس ممکن است مقدار خيلی کمی از مس را هر روز جذب بدن می کند چون مس برای سلامتی انسان ضروری می باشد اما مقدار های زياد مس می تواند مضر باشد . تنفس مقدارهای زياد مس می تواند باعث تحريک بينی و گلو شود.

دزهای خيلی بالای مس می تواند باعث صدمه به کبد انسان و کليه ها شود و حتی منجر به مرگ می شود.

چگونه مس منجر به سرطان می شود ؟

ما نمی دانيم که آيا مس می تواند منجر به سرطان در انسان می شود يا نه ؟

طبقه بندی های EPA نشان می دهد که مس در گروه های سرطانزای انسانی طبقه بندی نمی شود.

چگونه مس می تواند روی بچه ها اثر بگذارد ؟

تماس با سطح مقدار بالای مس همان اثرات را در بچه ها و يا بالغين منجر خواهد شد . با مطالعات در حيوانات می توان حدس زد که شدت اثرات در کم سن ها بيشتر از بالغين است .اما معلوم نيست که اين نتايج در مورد انسان نيز درست باشد . معمولا درصد کمی از کودکان و بچه ها به مس حساسيت دارند.

هنوز مشخص نيست که مس می تواند منجر به نقص تنفس يا پيشرفت ديگر اثرات در انسان شود يا نه ؟

مطالعات در حيوانات نشان داده است که مقدار بالای مس مضر است و باعث کندی رشد جنين می شود.

چگونه خانواده ها می توانند ريسک تماس با مس را کاهش دهند ؟

احتمالا امکان تماس با مس از طريق نوشيدن آب ، بخصوص اينکه آب حاوی مواد خورنده باشد و لوله های آب در خانه از جنس مس باشند ، وجود دارد .

بهترين راه برای کاستن مقدارمس درنوشيدن آب اين است که بگذاريدآب برای حداقل15ثانيه در صبح قبل از نوشيدن ازشير خارج شود و سپس بنوشيد.اين عمل منجر به کاهش سطح مس به طورموثر در آب می شود.

اگر شما با مس کار می کنيد بايد وسايل حفاظت فردی لازم مثل لباس و ديگر وسايل و هر راهی که باعث ايجاد ايمنی بيشتر می شود مثل هر روز دوش گرفتن و عوض کردن لباس قبل از رفتن به خانه بکار ببنديد.

آيا تست پزشکی خاص وجود دارد که نشان دهد ما با مس تماس داشته ايم ؟

مس از طريق بدن مثل درمو ، ناخنها ، خون ، ادرار و ديگر بافتها يافت می شود . ميزان بالای مس در اين نمونه ها می تواند نشان دهد که شما با مقدار بالاتر از حد نرمال و مجاز مس تماس داشته ايد.

البته اين تست ها نمی توانند به شما بگويند که آيا شما اثرات مضر را تجربه خواهيد کرد يا نه ؟

تست ها مقدار مس در بدن را ارزيابی می کند

روش اندازه گيری CU دی تيزون در حضور zn,pb می باشد .

ديگر عوارض مسموميت مس و املاح آن پر خون شدن مخاط ، احتمال موکوز مامبران بينی ، اوسره شدن و سوراخ شدن جدار و ديواره بينی ، احتمال فارنکس ، مزه شيرين فلزی ، ازدياد ترشح بزاق ، تهوع ، خونريزی معده ، اسهال ، کرامپ عضلانی ، لرزش اثرات مزمن آن هموگلوبينوری ، يرقان ، آنورکسی ( بی اشتهايي ).

دستورات توصيه شده اتحاديه دولتها برای حفظ سلامتی انسان :

EPA      مقدار  CU در آب بايد کمتر از 1.3mg/lit برای نوشيدن .

سازمان کشاورزی 900mg/day U.S مس برای مردم البته بيشتر از 18 سال.

OSHA ميزان فيوم مس در هوای محل کار نبايد از 0.1 mg/m3 بيشتر شود و 1.0 mg/m3 برای گردوغبار مس .

Reference : Agency for

Toxic Substances and  Registrg (ATSDR) . 2004

منابع :

1-سم شناسی ، دکتر غلامحسين ثنايي