پرتوهاي غير يونيزان
شرکت صافی ایران خانم عصمت امانی کارشناس بهداشت حرفه ای
پرتوهاي غير يونيزان
زماني كه كه پرتوهاي غير يونيزا ن طراحي شدند يك طيف وسيعي از پرتوهاي الكترومغناطيس را در بر مي گرفتند و بنابراين داراي توانايي اثرات بر روي سلامتي مي باشند ، چندين نوع از پرتوهاي غير يونيزان مورد توجه خاص عموم در سالهاي اخير بوده اند – اين فصل به بررسي انواع مختلف سرطان هاي حاصل لز پرتوهاي غير يونيزان مي پردازند – بسياري از كشفيات به صورت تجربي و آزمايشي به دست آمده اند 0 بعد از اينكه مطالعات اپيدميولوژي انجام شدند . از آن موقع به بعد عموم مردم متوجه خطرات آنها شدند – زيرا كه اين بررسي انجام گرفت يك پوشش نسبتا كوچك براي بهداشت صنعتي ، مهندسي دوزيمتري و اثرات بيولوژيكي حاصل از پرتوها به دست آمد با توجه به اينكه اين عوامل نيز پوششي مي باشند – انواعي از پرتوهاي غير يونيزان كه بررسي شده اند . امواج با دوره تناوب پايين ، و ميدان هاي الكترومغناطيسي ، ليزرها ، پرتوهاي فرابنفش ، امواج راديويي و اولتراسوند مي باشند – مطالعات ويديويي دستگاه موضوع ديگر اين فصل هستند به طوري كه در اينجا پوشش داده نشده است .
ميدانهاي الكترومغناطيسي با دوره تناوب بسيار پايين (بسامد )
ميدانهاي الكترومغناطيس با دوره بسيار پايين معمولا(EMFs) دامنه آنها از1 تا 3000HZ هرتز مي باشد اما يك نوع از آنها معمولا بين 50-60 هرتز است كه معمولا مرتبط با جريان متناوب برق در سيستم هاي توزيع قدرت برق هستند . در ايالات متحده آمريكا بيش از 30000 مايل از خط هاي انتقال برق وجود دارند كه در حدود 67000 مايل در حدود KV 345 برق حمل مي كنند . ميدان مغناطيسي ماكزيمم زير 765 KV بار در خط انتقال ممكن است به ده ها گوس برسد – مقدارهاي اندازه گيري شده EMFبراي مثال حرفه اي و خانگي در شكل 2 نشان داده شده است – اندازه گيري در ادارات در حدود MG 1 تا MG 100 بوده است – و در نهايت براي فيلدها در حدود G 80-G 17 مي باشند – ميدان الكترومغناطيس براي يك شخص در زير لايه عايق (پوشش ) وي ممكن است از 10 تا 20ميلي گوس يا بالاي 50 ميلي گوس باشند كه مطمئنادر محيط بسته كاربرد دارد مانند آون ميكروويو ، سشوار ، ميكسرغذاو ماشين لباس شويي مي باشند . هر موقع از عايق ها به طور مناسب استفاده مي شود مي تواند ميزان تماس را تا2 برابر كاهش دهد . اندازه و رنج EMF در خطوط قدرت و كاربردهاي خانگي خيلي مختلف مي باشد براي كاربردهاي ميدانهاي الكترومغناطيس فاصله بايستي امتر تا دومتر باشد و براي خطوط قدرت با ولتاژ بالا رنج ان 50-150 متر سفارش شده است – قوانين ديگر در مورد EMF در فصول 3-9-12 نشان داده شده است .
اثرات بيولوژيكي
برحسب آزمايشات مختلف توصيه شده است كه اثر تماس با EMF مي تواند به صورت هاي زير باشد . تغيير در يون و پرتون در طول غشاي سلولي و دخالت در سنتز DNA و انتقال و پذيرش RNA .تاثير بر روي سلول به هورمون ها و آنزيم كه شامل دخالت در فرايند رشد سلول و محرك هاي فشار مي باشد . تاثير بر روي پاسخ سلول نسبت به اعصاب حامل مواد شيميايي * تاثير برروي محرك هاي ايمني سلول * تاثير بر روي سلولهاي سرطاني – به هر حال بسيار ي از اين اثرات تنها در آزمايشگاه تشخيص داده شده اند و نه به صورت جايگزيني به وسيله تحقيقات و جستجو . دوره هاي EMFبا دوره تناوب بسيار پايين نه تنها واكنش آنها به طور مستقيم با اسيد دي اكسي رينوكلوئيك DNA ظاهر نمي شود اما ممكن است در انتقال ريبونوكلوئيك (RNA ) دخالت كنند ، زيرا كه سلول غشايي يك مكان اوليه از واكنش ميدانهاي مغناطيسي و فرايندهاي تاثير گذار به وسيله ميدانهاي مغناطيسي مي باشند مانند فعال بودن ايمني و ارتباط سلول با سلول كه ممكن است حساسيت به اثرات EMF داشته باشند
اثررات جيني و تناسلي
در اينجا گزارشات مثبتي هستند از اثرات جنيني و تناسلي EMF كه برروي حيوانات آزمايشگاهي انجام گرفته است اما اين اكتشافات در گونه ها با هم تناقص دارند – NODSTORM و كارگران شركت فهميدند كه بين تماس با EMF و كار در ايستگاههاي الكتريكي و نقص هاي مادرزادي در بچه هاي اول وجود دارد .
در اينجا چنيدين روش مطالعه وجود دارد ، به هر حال ديگر مطالعات نيز به نتايجي در اين زمينه رسيده اند –worthimat و leepe هم چنين گزارشاتي در مورد مرگ ومير در حد كم در ارتباط با استفاده از كابل هاي حرارتي در سقف و سيم هايي كه براي گرم كردن آنها استفاده مي شود و پوشش هاي الكتريكي داده اند اما اين روش ها و مطالعات داراي ضعف ها و مشكلاتي مي باشند در مقابل dologosz تشخيص داد كه اين نقص هاي مادرزادي و كساني كه جريان برق براي گرم كردن آب استفاده مي كنند وجود دارد – مطالعات ديگر به ارزيابي بين رشد جنيني ، مرگ و مير دوران نوزادي ، نسبت به ميزان مرگ ومير همراه با نتايج منفي فراوان دارد .
اثرات بر روي سلولهاي خوني ، سيستم ايمني و ترشحات داخلي
بسياري از مطالعات آزمايشگاهي اثر ميدان الكتريكي را برروي سيستم گردش خون به اثبات رسانده اند – بسياري ازاين تغييرات بر روي مقدارهاي متوسط پارامترهاي هماتولوژيك مي باشند اما همگي در يك رنج نرمال مي باشند . اما همه مطالعات استفاده شده در رابطه با ميدانهاي نيروهاي بسيار بزرگي است كه انسان در معرض آنها قرار گرفته است- شبيه بسياري از مطالعاتي كه ارتباط بين ميدانهاي الكتريكي با شيمي خون و پارامترهاي گردش خون (ترشحات خوني )را بررسي مي كند .
از اين پارامترهاي مطالعه شده ، امكان اثرات بر روي كورتيكوسترون ، تستوسترون و ملانونين مي باشند – nordstorm و كارگران شركتش تعداد بسيارزياد ي از كروموزوم هاي شكسته شده در لنفوسيتهاي كارگران در ايستگاههاي الكتريكي گزارش كرده اند – اما اينها در مطالعه ديگر تاييد نشده اند .ملاتونين موضوع اصلي به وسيله تعدادي از تحقيقات است زيرا اين امكان در تومورها ، در عملكرد دستگاه ايمني و مدل هاي عصبها وجود دارند – ارتباط بين سلولهاي سيستم ايمني به وسيله EMF در آزمايشات ديگري گزارش شده است اما چگونگي تغييرات حاصل از علائم كلينيكي آن به وضوح ديده نمي شود .
اثرات رفتاري و نورولوژيك
از سال 1979 heeper وwerthimer گزارشهايي داده اند كه سرطانهاي بچه ها ، لوسمي با ساختار و تشكل مناطق مسكوني با وقوع آنها مرتبط است – كه اين عامل به وسيله اندازه و ميزان نزديكي منازل با خطوط جريان الكتريكي و ايستگاههاي قدرت تعريف مي شود – اما اين ميزان بيماري قابل ملاحظه هستند و بايستي مطالعه آنها محدود به روش هاي با بهترين كيفيت باشد . تعدادي از مطالعات ديگر و آزمايشات در مورد لوسمي بچه ها و EMF و نمونه هاي از بزرگترين و بهترين آنها در جدول 1 نشان داده شده است . كه اين ارتباط به وسيله werthimer و leper تنظيم گرديده است . اينها همچنين فهرستي از ارتباط بين لوسمي بچه ها و ديگر اندازه گيري هاي از EMF يا تخمين آنها بر پايه hcc يا ديگر خطوط قدرت مي باشند – در اين آناليز فراواني لوسمي بچه ها در جدول را نشان مي دهد . براي HCC خطوط خطوط نيور تخمين زده شده كه يك ارتباط مثبت نسبتا با هم دارد كه د ركل خطر نسبي RR: 106 با اطمينان 95/0 و براي CL: 101-102 مي باشد اما اين اندازه گيري ها ارتباط محسوب نمي شوند .( كه براي RR: 0/9-0/95 و CL: 0/5-104 مي باشد – اگر چه اين آناليزها قطعي و نهايي نيستند 0 و جدول ها مسلما به طور قطع در دسترس قرار نمي گيرند – كه اين سفارشات ارتباط ضعيفي با همديگر دارند . مطالعه بر روي تماس با EMF و ارتباط آنها با همديگر دلايل متصاعد كننده را فراهم ميكند تنها RR در چندين مطالعه به طور معني داري ارتقاء پيدا كرد – شبيه به مطالعه EMF و سرطانهاي سيستم عصبي نشان داده شده است كه كه به طور مداوم ارتقاءRRs را نمي توان نمايش داد در يك آناليز كلي بازده اطلاعات براي RR:1/3 براي HCC در ارزيابي خطوط و R=1.1 براي اندازه گيري سطوح EMF مي باشد – يك مشكل ديگر هم در برخورد با تغييرها ي حاصله مي باشد – برا ي مثال باز بيني هاي مجدد اين مطالعه با استناد به مطالعه TOMENIUS با ارتقاء معني داري در سرطان ها با تماس بچه ها با EMF اين حقيقت را ناديده مي گيرد كه برا ي لوسمي بچه ها با هيپوستيز (فرضيه ) اصلي ارتباط اين سرطان با EMF كه ميزان خطر حدود 3/0 بود . اندازه گيري اصلي EMF در بيرون محل سكونت و بيماران سرطاني به طور يكساني بايد باهم انجام گيرد – تنها وقتي كه TOMINIUS تبديل شده است يك توزيع آماري نسبتا معني داري در حدود 3 ميلي گوس اختلاف براي همه سرطان وجود دارد . مطالعه اي كه گاهي اوقات نتيجه مثبتي را نشان مي دهد ( بر ژايه نتايج HCC كه در جدول يك نشان داده شده است ). كه اين ميزان براي RR:1 مي باشد كه بر پايه سطوح اندازهگيري زندگي در خانه هايي با كاربردهاي معمولي مي باشد – تماس معني دارآماري در حدود P:0.02 براي لوسمي است كه در اندازه گيري در درون خانه ها به دست آمده است – اينها چندين دليل احتمالي براي اختلاف در بين نتايج ميدانها ي اندازه گيري شده و كدهاي سيم كشي مي باشد . ميدانهاي الكترومغناطيسي با كاربردهاي مختلف آنها اثرات متفاوتي دارند – درسيم كشي خانه ها و EMF حاصل از زمين هاي كه لوله كشي آب در آنها انجام ميگيرد . به طور كلي كدهاي سيم كشي نمايانگر تماس بخشي از خانه با EMF است – درتاييد اين بررسي دو مطالعه مقايسه شاخص تماس و چگونگي فهميدن درباره كدهاي HCC محاسبه شده براي تنها 15% تا20% تغييرات اندازه گيري در سطوح ميدانها مي باشد و سفارش شده است كه اندازه گيري واقعي بر روي كدهاي سيم كشي بايستي تاييد گردد - fegehting و ahhbom فهميدند كه تخمين هاي بسيار پيچيده در خطوط انتقال و 49% از EMF اندازه گيري شده در سطوح EMF خانه مي باشند – توصيه شده است كه خطوط و متغيرات EMF و كشفيات به وسيله fegehting مي باشد كه 91% از خطوط انتقال تخمين شده كه بزرگتراز 2 ميلي گوس مي باشد هم چينن نقطه اندازه گيري بزرگتر از 2 ميلي گوس مي باشد .اما بيش از 45 % نقاط اندازه گيري شده خطوط انتقال كمتر از 15 ميلي گوس تخمين زده شده است – به عبارت ديگر هنگامي كه EMF در خطوط بيروني بالا باشد توليد سطوح EMF بيشتري در خانه بيشتر است – اما نه براي خطوط انتقال بر پايه تخمين EMF در ميدانهاي بالاتر در آپارتمانهاي نسبت به خانه ها ي ديگر در خطوط الكتريكي مي باشد به عبارت ديگر بسياري در اينها تاييد مي كند كه كدهاي سيم كشي بهترين تخمين از تماس با EMF نسبت به زمانهاي كوتاه اندازه گيري EMF مي دهند زيرا كه سيم كشيها مناسب مي باشند و فهرست دراز مدتي از تماس در زمانهاي كوتاه مي دهد ( كه 5 دقيقه تا هر 24 ساعت يك بار مي باشد ) زيرا اين اندازه گيريها موضوع قابل ملاحظه اي از تغييرات سطوح EMF در زمان كوتاه مي باشند – اطلا عات موجود بهتر فراهم مي شوند –براي مثال گروه savits پي بردند كه نقاط اندازه گيري در گروهايي از خانه ها ساخته مي شوند وسپس بعد از 5 سال تصحيح مي شوند آنها نقاط اندازه گيري شده هم دوره را در طول 5 سال پيش را مورد بررسي قرار مي دهند –
آنها همچين تغييرات خطوط جريان را در طول 5 سال چك ميكنند . به هر حال آنها متوجه شدند كه در خانه هاي شخصي دوزيمتر EMF ارتباط خاصي با دوزيمتريهاي شخصي در بچه هاي بزرگ ندارد و حقيقت اين است كه اين در گزارشات هر نوع از دوزيمترها فقط اسنادي را در اختيار مي دهند .
تماس با EMF ناشي از مشاغل
تعدادي از مطالعات تماس با EMF حاصل از مشاغل ولوسمي در جدول نشان داده شده است . اكثر اين معالعات ارزيابي معني داري راغ نشان نمي دهند با توجه به شكل خلاصه شده مواردي از لوسمي كه عامل آن تماس با EMF بوده است در اين مطالعات مورد بررسي مي باشد –مشاهده شده است و انتظار ميرود كه نمونه ها در حدود 1540و1337 باشند كه ميزان RR در آنها تقريبا حدود 15/1 مي باشد سفارش شده كه اگر در ارتباطي بين تماس با EMF در مشاغل حرفه اي و ميزان لوسمي در بزرگسالان باشد اين مقدار بايستي كوچك باشد . اين در خور توجه چشمگيري است كه از 12 مطالعه CHORT از كارگران در مشاغل الكتريكي والكترونيكي تنها ارزيابي معني داري از كل خطرات لوسمي نشان داده شده است – مطالعه اي از سرطان مغز و تماس با EMF در مشاغل يك تاييد كوچكي از ارتباط با همديگر را دارد .
در اينجا چندين مشكل در مورد درستي و صحت آمار داده شده و تخمين ها به دور از تعصبات و يك جانبه گرايي مرتبط با سرطان و EMF وجود دارد . ديگر تماسها يا ريسك فاكتورها مي توانند نتايج اشتباهي بدهند مخصوصا در مطالعات حرفه اي در جايي كه تماس با موا سرطان زا ممكن باشد . – ممكن است انتخاب گزارشات نيز ممكن باشد در زماني كه كشفيات شباهت كمتري با واقعيت داشته باشد زيرا امكان فقدان يك ويرايشگر (جمع بندي نتايج ) خوب براي چنين مطالعه اي وجود دارد يا اينكه اين مطالعات به وسيله تحقيق كننده ارائه نمي شود و نتايج حاصل از آن بعضا به صورت منمفي اعلام مي شود ، از ديگر مشكلات اشتباهاتي است كه مي تواند منجر به تناقص هايي در رابطه با اثرات EMFشود به عبارت ديگر اين مشكلات نيز ممكن است به صورت فراوان وجود داشته باشد . وقتي كه مطالعه اي بر اساس موا خام ( ابتدايي) باشد مانند طبقه بندي حرفه اي – امكان اثرات آنها كمتر است زيرا تعدادي از افراد در معرض تماس ممكن است كمتر كمتر در معرض تماس قرار گرفته يا اصلا در معرض تماس قرار نگيرند – شبيه اشتباهات اتفاقي در نسبت هاي سطوح تماس در مطالعات احتمالي كه منجر مي شود كه آنها را كمتر به حساب آوريم – به طور خلاصه مواردي وجو دارد كه ارتباط EMF با خطر لوسمي كودكان ضعيف به نظر رسد . به هر حال هم چنين ممكن است در مطالعات اپيدميولوژيك خطاها مثبت يا منفي به نظر برسد در اثراتي كه نمي تواند امكان شك وشبه در مورد آنها وجود داشته باشد – بنابراين بسياري از اين پيشنهادات با وقوع قاطع آنها به طور حتم يكي نيستند – بنابراين جمع آوري نتايج در مورد EMF و سرطان مغز يا لوسمي يك نتايج قطعي مرتبط را فراهم نكرده و هم چنين نه بر پايه اين اطلاعات در مورد تماس با EMF در مشاغل حرفه اي اثرات سرطانزا يي وجود ندارد .
خطرات تشديد مغناطيس و ديگر ميدانهاي الكتريكي ساكن .
ميدان مغناطيسي ساكن در زمين كه انسان دائما با انها در تماس است در حدود 56/0 مي باشند – تعداد كمي در فرايندها ي صنعتي مي توانند موضوع اصلي باشند كه ميدانهاي الكتريكي آنها بيشتر از 100 گوس مي باشند در زماني كه تصوير برداري با استفاده از تشديد ( رسناس ) مغناطيسي ممكن است به طور مختصر در معرض بيش از 20000 گاوس قرار گيرد . بررسي MRI و ميدانهاي الكتريكي ساكن ممكن است در هر جايي ديگر تشخيص داده شوند . در اينجا تحقيقات كمتري در مورد اثرات ميدانهاي الكتريكي ساكن نسبت به EMF با دوره تناوب پايين انجام گرفته است . در اينجا تعداد زيادي از آزمايشات منفي در مورد MRI با نتايج منفي به دست آمده است ة عبارتند از نورولوژيك يا نتايج روانسنجي ، اثرات كاردياك ( مربوط به قلب ) ، اثرات تناسلي و اثرات بر روي جنين ، جهش زايي ( موتاسيون) يا سيتوژنيك و اثرات بر روي سيستم ايمني مي باشد – به عبارت ديگر در مورد گزارشات جداگانه اي در مورد ارتباط MRI با اختلالات كرموزومي ، خون رساني به مغز و سرم گلوتامي 1 و افزايش پيام عصبي وجود دارد – KANAL و همكارانش – نظر نهايي در مورد اثرات زيان آور بيولوژيك MRI را به اتمام رساندند و عنوان كردند كه تحقيقات بيشتري در اين زمينه لازم نيست – يك مقايسه در مورد آزمايشات تناسلي زنانه كه در كساني كه قابليت MRI را دارند در مقايسه با كساني كه در ديگر مشاغل استخدام شده اند نشان مي دهد كه ميزان وقوع ،نوزاد نارس ، نازايي ، كم بودن وزن در مورد زايمان بيشتر است – چندين مطالعه ديگر در مورد ميدانها ي مغناطيسي ساكن در مورد كارگران در معرض تماس انجام گرفته است – كارگران در معرض بيشتر ميدانهاي مغناطيسي ساكن در اتاقهاي الكتروليز CHLORALKALIPLANT دامنه تغييرات ميدان مغناطيسي از 40گوس تا290گوس مورد مطالعه بودند . براي كارگراني كه در اين اتاق ها براي مدت كمتر از 5 سال كار مي كردند ميزان وقوع سرطان مرگبار براي آنها در حدود 603/5 بود در حالي كه متوسط آن 8 مي باشد .MARSH و همكارانش بر روي سلامتي 320 نفر از كارگران نزديك به سلولهاي الكتروليز مطالعه كردند و اثرات عمده بر روي سلامتي آنها تشخيص داده نشد . MIHHAM در مورد افزايش لوسمي مرگ بار در كارگراني كه با صنعت آلومينيوم سوكار دارند گزارش داد . اما چهار مورد گزارش ديگر افزايش معني دار ي را نشان ندادند . هم چنين يك مطالعه ديگر نتايج منفي را در مورد سرطان مرگبا رمغز در ارتباط با كارگران فرايندهاي الكتروليز گزارش داد .
امواج راديويي و پرتوهاي ماكرويوو
امواج رايويي RR رنج آنها در حدود 3 كيلو هرتز تا 300 كيلو هرتز مي باشد كه شامل ميكرويوو كه بسامد آنها تقريبا از 300 مگا هرتز تا 300 گيگا هرتز مي باشد ميكرويوو و RF در بسياري از صنايع ديده مي شود مانند فرايندهاي پلاستيك سازي –استريليزاسيون – راديو – تلويزيون و انتقال ميكرويوو –رادارها بزرگترين مصرف كننده استفاده شده به وسيله ميكرويوو آون ها مي باشند – تماس آزاد با سطوح راديو و تلويزيون انتقال آنها خيلي پايين است – مشاهده شده است كه 90% افراد RF را دريافت ميكنند كه كمتر از 1/0 ميلي متر بر سانتي متر مربع از امواج راديو تلويزيون مي باشند كه حدود انها در جمعيت ها فراوان مي باشد .
اخيرا بررسي ها درموردآناليز 29 مورد مطالعه ديگر شده است ، به طور كلي در آنها تشخيص داده شده است كه ميزان RR:1/2 ( CL: 1/1-1/3 و 5% ) مي باشد اما آنها منجر به 12 مطالعه CHORT بو دند – كه قويترين نوع مطالعه كه طراحي شده بود (CL:1/5-1/1 95%) RR:1/04 مي باشد – وقتي كه حرفه ها با توجه ميزان تماس با سطوح EMF گروه بندي آنها تقسيم بندي مي شود بر پايه اندازه گيري EMF گزارش داده مي شوند . كه آنها هيچ ارتباطي با تومورهاي مغزي ندارند – چندين مطالعه در مورد تومورهاي مغزي بچه ها و ميزان تماس EMF انجام گرفته است يك ارزيابي از RR نشان مي هد كه چندين مطالعه براي كنترل آنها انجام گرفته است . زيرا كه اگر پدران مبتلا باشد باعث موتاسيون (جهش ) ميگرددد . چندين مطالعه ديگر صورت گرفته است و گفته كه در معرض تماس قرار گرفتن با EMF ممكن است .باعث سرطان سينه شوند زيرا آن مي تواند با عث كاهش ملاتونين گردد اضافه بر اين گزارشات ديگري در مورد سرطان سينه در مشاغل الكتريكي گوناگون وجود دارد – اما همچنين مطالعات منفي ديگري در اين زمينه وجود دارد و به علاوه شش نفر از كارگران برق مورد مطالعه مواردي از سرطان سينه در آنها مشاهده شده كه در اين مدت خدمات بهداشت عمومي در مورد آنها كاملا به كار برده شده ولي تعدادي از زنان سرطان پستان آنها مرتبط با تماس آنها با EMF بود – يك مطالعه كامل بزرگ ديگر گزارشاتي را به وجود ميزان مرگ ومير زنان مبتلا به سرطان پستان و ارتباط آنها با مشاغلي كه با برق در تماس است داده است . به هر حال يك نمونه جزئياتي بهتر از آناليز اين موارد و ارتباط آن با تماس با مدارهاي الكتريكي مي دهد . چندين مطالعه ديكر در مورد سرطان پستان زنان شامل مطالعات CHORT ( يعني مطالعه اي در آمار كه بر روي افراد هم سن و سال در دوره هاي مختلف براي بروز يك بيماري انجام مي گيرد ) كه بر روي ميدانهاي الكتريكي منفي بود – به علاوه نتيجه چندين مطالعه ديگر در مورد سرطان پستان و ميزان تماس آنها اغلب منفي بود .
