بهداشت حرفه ای ساوه

3-نتایج:

وابسته(پارامترهاي خوني)در دروه هاي زماني مختلف از مدل رگرسيون چندگانه بررسي اثر همزمان متغيرهاي

مختلف بر تغييرات فاكتورهاي خوني در دوره هاي زماني مختلف در كارگران گروههاي مختلف استفاده شد.در اين بررسي ميزان تاثير متغير مستقل بر متغيرهاي وابسته براي هر گروه كاري به صورت جداگانه مورد مطالعه و بررسي قرار گرفت . در اين جداول ذيل اطلاعات ضريب رگرسيون پارشيال(BETA) و p-value براي همه فاكتورهاي موثر ارائه شده است. سطح معني داري هر كدام از آزمون هادر زير جداول قيد گرديده است.

جدول شماره 2- مدل رگرسيون چندگانه بررسي اثر همزمان متغيرهاي مختلف بر تغييرات فاكتورهاي خوني در دوره هاي زماني مختلف در كارگران سختي القايي

WBC 1-2:مقايسه ميزان اختلاف WBC در بدو استخدام و ميانه استخدام

RBC 1-3:مقايسه ميزان اختلاف RBC در بدو استخدام و سال آخر

Hgb 1-3:مقايسه ميزان اختلاف Hgb در بدو استخدام و سال آخر

MCV 1-3: مقايسه ميزان اختلاف MCV در بدو استخدام و سال آخر

MCHC 2-3:مقايسه ميزان اختلاف MCHC در ميانه استخدام و سال آخر

áحدود احتمال F در رنج 05/0تا 051/0 است.

آناليز رگرسيون وضريب همبستگي پارامترهاي خون با متغيرهاي مستقل معنا دار (ميدانهاي الكترومغناطيسي،سابقه كار و سن افراد) براي گروه كاري كارگران سختي القايي در جدول شماره(2 ) ارائه شده است. در اين بررسي مشخص شد كه بين پارامتر گلبولهاي سفيد و متغير ميدانهاي الكتريكي در دوره هاي زماني بدو استخدام و ميانه استخدام و بدو استخدام و آخرين سال فعاليت ارتباط خطي معنا داري وجود دارد. (p-value<0.05). ضريب همبستگي مثبت بوده و حكايت از تاثير افزايشي ميدانهاي الكتريكي بر روي گلبولهاي سفيد دارد. بين تعداد گلبولهاي قرمز و متغير سابقه كار و ميدانهاي مغناطيسي در دوره زماني ميانه استخدام و آخرين سال فعاليت ارتباط خطي معنا داري وجود دارد. (p-value<0.05).بررسيها نشان مي دهد همانند گروه اپراتورهاي كامپيوتر  ميدانهاي مغناطيسي موجب تاثير منفي بر روي اين پارامتر مي شود و آن را در طولاني مدت كاهش مي دهد.همچنين مشخص شد ميزان تاثير ميدانهاي مغناطيسي تا حدودي نسبت به سابقه كار در كاهش ميزان گلبولهاي قرمز بيشتر است.همچنين لازم به ذكر است بين پارامتر MCV و متغير سابقه كار در دوره زماني بدو استخدام و آخرين سال فعاليت و همچنين پارامتر MCHC و متغير سن در دوره زماني ميانه استخدام و آخرين سال  فعاليت ارتباط معناداري وجود دارد.(p-value<0.05). به نظر مي رسد سيستم خونسازي و اريتروپوئيزيست در طولاني مدت تطابق يافته است. [1]از ديگر پارامترهاي تغيير يافته در اثر مواجهه با ميدانهاي الكترومغناطيس هموگلوبين است.بين پارامتر Hgb و متغير ميدانهاي الكتريكي در دوره زماني بدو استخدام و آخرين سال  فعاليت ارتباط معناداري وجود دارد.(p-value<0.05).ضريب همبستگي در اين بررسي منفي است و حكايت از تاثير كاهشي اين ميدانها بر پارامتر مورد نظر دارد.

جدول شماره 3- مدل رگرسيون چندگانه بررسي اثر همزمان متغيرهاي مختلف بر تغييرات فاكتورهاي خوني در دوره هاي زماني مختلف در اپراتور هاي كامپيوتر

RBC 1-3:مقايسه ميزان اختلاف RBC در بدو استخدام و سال آخر

MCH 2-3:مقايسه ميزان اختلاف MCH در ميانه استخدام و سال آخر

áحدود احتمال F در رنج 05/0تا 051/0 است.

ضريب همبستگي و اناليز رگرسيون پارامترهاي خون با متغيرهاي مستقل معنا دار(ميدانهاي الكترومغناطيسي،سابقه كار) براي گروه كاري اپراتورهاي كامپيوتر در جدول شماره(3 )ارائه شده است.در اين بررسي مشخص شد كه بين تعداد گلبولهاي قرمز و ميدانهاي مغناطيسي در دوره بدو استخدام و آخرين سال فعاليت ارتباط خطي معنا داري وجود دارد. (p-value<0.05). اين نشان ميدهد قرار گرفتن در معرض ميدانهاي مغناطيسي در طولاني مدت بر ميزان گلبولهاي قرمز كه خود از دو گروه سلولي اريتروسيت و لوكوسيت تشكيل شده است تاثير منفي گذاشته و موجب كاهش اين پارامتر مي شود.بين پارامترMCH وسابقه كار در دوره دوم نمونه گيري نيز ارتباط خطي معنا داري وجود دارد. (p-value<0.05).لازم به ذكر است ضريب همبستگي داراي علامت منفي است و حكايت از تاثير كاهشي اين متغيرها برپارامتر مورد بررسي دارد.

جدول شماره 4- مدل رگرسيون چندگانه بررسي اثر همزمان متغيرهاي مختلف بر تغييرات فاكتورهاي خوني در دوره هاي زماني مختلف در جوشكاران

WBC 2-3:مقايسه ميزان اختلاف WBC در ميانه استخدام و سال آخر

Hgb 1-2:مقايسه ميزان اختلاف Hgb در بدو استخدام و ميانه استخدام

Hgb 1-3:مقايسه ميزان اختلاف Hgb در بدو استخدام و سال آخر

MCV 1-2:مقايسه ميزان اختلاف MCV در بدو استخدام و ميانه استخدام

MCV 2-3:مقايسه ميزان اختلاف MCV در ميانه استخدام و سال آخر

áحدود احتمال F در رنج 05/0تا 051/0 است.

آناليز رگرسيون وضريب همبستگي پارامترهاي خون با متغيرهاي مستقل معنا دار (ميدانهاي الكتريكي،سابقه كار و سن افراد) براي گروه كاري كارگران جوشكار در جدول شماره(4 ) ارائه شده است.در اين بررسي مشخص شد كه بين پارامتر گلبولهاي سفيد و متغير ميدانهاي الكتريكي به دوره زماني ميانه استخدام و آخرين سال فعاليت ارتباط خطي معنا داري وجود دارد. (p-value<0.05 ) و ضريب همبستگي مثبت مي باشد.به نظر مي رسد همانند گروه كارگران سختي القايي گلبولهاي سفيد نسبت به ميدانهاي الكتريكي از خود واكنش التهابي بروز داده اند. [1]ميدانهاي الكتريكي ناشي از موتورهاي جوشكاري عمدتا در حد خيلي كم هستند اما نكته حائز اهميت در اين باره اين است كه كارگران جوشكار در اكثر مواقع فاصله اي نزديك تا منبع مولد اين ميدانها يعني دستگاه جوشكاري دارد.كم بودن فاصله عامل موثري در دريافت حداكثر مواجهه فرد در زمينه ميدانهاي الكترومغناطيسي است.بين پارامتر هموگلوبين و متغير سن(ضريب همبستگي-) و سابقه كار(ضريب همبستگي+)  در دوره هاي زماني به ترتيب بدو استخدام و ميانه استخدام،بدو استخدام و آخرين سال  فعاليت نيز ارتباط خطي معنا داري موجود است. (p-value<0.05).اين مسئله را مي توان به بر هم خوردن تنظيم اريتروپوئيزيس نسبت داد اما نكته مهم اين است كه براساس مشاهدات انجام شده در جدول ميانگين پارامترهاي خوني مشخص شد ميزان تغييرات اين پارامتر كم است و در محدوده نرمال قرار دارد. درنهايت بين پارامتر حجم گلبو لهاي قرمز MCV و متغيرهاي سن و ميدانهاي الكتريكي در دوره هاي زماني به ترتيب بدو استخدام و ميانه استخدام،ميانه استخدام و آخرين سال  فعاليت ارتباط معناداري وجود دارد.(p-value<0.05).ضريب همبستگي مثبت بوده و حاكي از تاثير مثبت اين متغير ها بر افزايش حجم گلبولهاي قرمز است.

جدول شماره 5- مدل رگرسيون چندگانه بررسي اثر همزمان متغيرهاي مختلف بر تغييرات فاكتورهاي خوني در دوره هاي زماني مختلف در كارگران كوره القايي

WBC 1-2:مقايسه ميزان اختلاف WBC در بدو استخدام و ميانه استخدام

WBC 1-3:مقايسه ميزان اختلاف WBC در بدو استخدام و سال آخر

RBC 2-3:مقايسه ميزان اختلاف RBC در ميانه استخدام و سال آخر

MCV 1-3:مقايسه ميزان اختلاف MCV در بدو استخدام و سال آخر

 áحدود احتمال F در رنج 05/0تا 051/0 است.

آناليز رگرسيون وضريب همبستگي پارامترهاي خون با متغيرهاي مستقل معنا دار (ميدانهاي الكترومغناطيسي،سابقه كار و سن افراد) براي گروه كاري كارگران كوره القايي در جدول شماره(5 ) ارائه شده است. در اين بررسي مشخص شد كه بين پارامتر گلبولهاي سفيد و متغير ميدانهاي الكتريكي در دوره هاي زماني بدو استخدام و ميانه استخدام و بدو استخدام و آخرين سال فعاليت ارتباط خطي معنا داري وجود دارد. (p-value<0.05) و ضريب همبستگي مثبت مي باشد.يافته هاي ما نشان مي دهد ميزان تاثير ميدانهاي الكتريكي بر افزايش گلبول سفيد بيشتر بوده است.اين موضوع را مي توان به ميزان ميدانهاي الكتريكي در اين ناحيه نسبت داد چراكه در بين صنايع و گروههاي كاري حداكثر ميدانهاي الكتريكي و حداكثر مواجهه متعلق به گروه كارگران گوره القايي است. در بررسي صورت گرفته بين پارامتر گلبولهاي قرمز و متغيرهاي ميدانهاي مغناطيسي و سابقه كار در دوره زماني ميانه استخدام و آخرين سال فعاليت ارتباط خطي معنا داري وجود دارد. (p-value<0.05) ضريب همبستگي منفي مي باشد.لازم به ذكر است بين سن و حجم گلبولهاي قرمز در اين گروه كاري ارتباط معنا دار وجود دارد كه اين ارتباط از ضريب همبستگي مثبتي برخودار است.

4-بحث و نتيجه گيري:

بر اساس نتايج پژوهش در بررسي فاكتورهاي هماتولوژيك افراد در معرض ميدانهاي الكترومغناطيسي مي توان چنين عنوان كرد كه ميدانهاي الكترومغناطيسي سبب تغييرات مهمي درسيستم اريتروپوئيزيس مي شود.نتايج(ليبارز و اندرو1976،سرتلي و مالاگوتي 1980،مارينو و بيكر1977 و يوسفي[3]1377)تصديق و (فيليپس 1983) را رد مي كند. مطالعات صورت گرفته نشان مي دهد در گروههاي كارگران كوره القايي،سختي القايي و اپراتورهاي كامپيوتر بين تعداد گلبولهاي قرمز و متغير مستقل ميدانهاي مغناطيسي ارتباط خطي معنا داري وجود دارد و اين ميدانها سبب كاهش اين پارامتر مي شوند.لازم به ذكر است متغير سابقه كار نيز بر روي اين پارامتر در دو گروه كوره القايي،سختي القايي نيز تاثير كاهشي دارد . مشخص شد ميزان تاثير ميدانهاي مغناطيسي تا حدودي نسبت به سابقه كار در كاهش ميزان گلبولهاي قرمز بيشتر است.

در زمينه افزايش ميزان حجم گلبولهاي قرمز(MCV) و میانگین غلظت وزنی هموگلوبین(MCHC) به نظر مي رسد سيستم خونسازي و اريتروپوئيزيست در طولاني مدت با اين پدپده تطابق يافته است.به نظر مي رسد ميدانهاي مغناطيسي سبب نوعي كم خوني ماكروسيتيك خفيف مي شود.چراكه يافته هاي ما كه كاهش گلبولهاي قرمز  به همراه افزايش حجم آنها با نشانه هاي اين عارضه هم خواني دارند[1].اما از آنجا كه اين تغييرات شديد نيست و خللي در ميزان فعاليت فرد ايجاد نمي كند.معمولا تشخيص اين عارضه مشكل است.

در زمينه ساخت و ساز گلبولهاي سفيد نتايج عكس پديده فوق را نشان مي دهند.بدين تريب كه در گروههاي كارگران كوره القايي،سختي القايي و جوشكاران بين تعداد گلبولهاي سفيد و متغير مستقل ميدانهاي الكتريكي ارتباط خطي معنا داري وجود دارد و اين ميدانها سبب افزايش اين پارامتر مي شوند. بررسي ها نشان مي دهد اين ميدانها بر روي ميزان گلبولهاي سفيد اثر التهابي داشته طوري كه باعث افزايش جزئي اين پارامتر در دورهاي زماني ذكر شده دارد و باعث بروز نوعي پديده لوكوسيتوزي در بين افراد مورد بررسي مي شود.. نتايج(كارتير و گراور1975،سرتلي و مالاگوتي 1976،راگان1983، فيليپس 1981 و يوسفي1377)تصديق و (فام 1980) را رد مي كند.يافته هاي ما نشانگر تاثيرات مزمن ميدانهاي الكترومغناطيسي بر ساخت و ساز گلبولهاي سفيد مي باشد.در زمينه علت اين پديده مي توان اين فرضيه را مطرح كرد كه ميدانهاي الكتريكي موجب آزاد شدن گلبولهاي سفيد چسبيده به جداره اندوتليوم(Demargination) مي شوند. در پايان ذكر اين نكته ضروري به نظر مي رسد كه ميدانهاي الكترومغناطيسي در اكثر اين گروهها باعث افزايش و يا كاهش جزئي در مقادير پارمترهاي مورد بررسي داشته است و معمولا از رنج نرمال آنها خارج نشده است اما مسئله مهم اثرات نسبي اين ميدانها بر روي اين پارامتر ها است.به همين دليل پيشنهاد مي شود در آينده بر روي مكانيسم اثر ميدانهاي الكترومغناطيسي بر روي پارامترهاي خوني مطالعات    گسترده تري صورت گيرد.امروزه با وجود اينكه مطالعات بيشماري در زمينه اثرات ميدانهاي الكترومغناطيسي بر روي انسان صورت گرفته است اما دانشمندان هنوز در مورد اين اثرات يافت شده اتفاق نظر ندارند.

6-فهرست منابع:

1.هاريسون ،اصول طب داخلي هاريسون –بيماريهاي خون و لنفومها 1991،ترجمه سيامك درخشان و مخمد حسين باقرزاده،چاپ پنجم،.تهران، حيان.،1373،ص35-160.

2. رستمي احمد و ديگران،فيزيولوژي شناخت اعمال و وظايف اعضاي مختلف بدن انسان،اصفهان،انتشارات كنكاش،چاپ سوم،1382،.

3.يوسفي حسينعلي، ارزیابی میدانهای الکترومغناطیسی با فرکانس بسیار پایین(ELF) و بررسی اثرات آن بر پارامترهای خونی و علائم رواني،رفتاري در پستهاي فشار قوي، پايان نامه كارشناسي ارشد،دانشگاه تربيت مدرس ،تهران1375.،168-185..

4.عطاري سيد قوام الدين، بررسي میدانهای الکترومغناطیسی با فرکانس بسیار پایین(ELF) در پستهاي فشار قوي استان همدان و ارائه راههاي كاهش آن،پايان نامه كارشناسي ارشد،دانشگاه علوم پزشكي تهران.1379،25-45.

5.فهرستي محمد،بررسي تابشهاي غير يونساز پايانه هاي تصويري(VDT)مورد استفاده در دانشگاه علوم پزشكي زنجان و بررسي اثرات آن بر سلامت كابران ، پايان نامه كارشناسي ارشد،دانشگاه علوم پزشكي تهران.1381،125-136.

6.سمبر هرمان.آشنايي با فيزيك بهداشت از ديدگاه پرتوشناسي،ترجمه محمد ابراهيم ابوكاظمي،هوشنگ سپهري،عليرضا بينش،چاپ اول ،تهران،مركز نشر دانشگاهي.1371،5-54.

7.     Tenforde, T.S: Tnteraction of ELF Magnetic Fields With Living Matter. In CRC Handbook of Biological Effects of Electeromagnetic Fields (edited by C. Polk and E Postow). Boca Raton . Fla. CRC Pres , 1986, 197-225.

8.     Christopher J. Portier, &  Mary S. Wolfe, Assessment of Health Effects from Exposure to Power-Line Frequency Electric and Magnetic Fields،National Institute of Environmental Health Sciences،U.S. National Institutes of Health،U.S. Department of Health and Human Services, Public Health Service،NIEHS, NIH.USA, Research Triangle Park،August 1998-2002,188-231.

9.     IEEE Std C95.3-1991 (Reaff 1997), IEEE Recommended Practice for the Measurement of Potentially Hazardous Electromagnetic Fields - RF and Microwave. (Replaces ANSI C95.3-1973 and ANSI C95.5-1981.)25-33.

10.                        Joseph D. Bowman and Michael A. Kelsh and William T. Kaune Manual for Measuring Occupational Electric and Magnetic Fields Exposures,NIOSH ,USA , October 1998,41-70.

11.    American Conference of Governmental Industrial Hygienists: Documentation of the the threshold  Limit Values and Biological Exposure Indices, Sixth Edition Cincinati, Ohio. 2006,150-155.

12.                        Savitz, D.A. (). Overview of epidemiologic research on electric and magnetic fields and cancer. American Industrial Hygiene Association Journal, 1993, Vol 54, 197-204.

13.                        Feychting, M., Forssen, U. & Floderus, B. ,Occupational and residential magnetic field exposure and leukemia and central nervous system tumors. American Journal of Epidemiology,1997, Vol. 156, , 384-389.

14.                        Hitchcock, R.T., and R.M. Patterson: Raddio frequency and ELF Electromagnetic Fields: A Handbook for Health Professionals, New York ,Van Nostrand Reinhold, 1995,110-346.