تبليغاتX
بهداشت حرفه ای ساوه - مدیریت پیشگیری از ایدز در محیط کارقسمت اول

بهداشت حرفه ای ساوه

بهداشت كار-طب کار- عوامل زیان آور-سلامت شغلی-بهداشت شغلی-occupational health- hygiene-saveh

مدیریت پیشگیری از ایدز در محیط کارقسمت اول

به نام خدا

 

 

 

 

 

اين متن ترجمه‌اي است از :

 

A Healthy Workforce

A Toolkit for

HIV and AIDS

 

Advocacy and Behavior

Change Communication

in the Workplace

 

 

The Academy for Educational Development (AED)

SMARTWork (Strategically Managing AIDS Responses Together at Work)

 

 

توضيح: 

بخش هاي اپيدميولوژي اين مجموعه، مطابق آمار ايران و بر اساس اطلاعات مركز مديريت بيماري ها تنظيم شده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب:

 

مقدمه

 

5

بخش اول: مقدمه‌اي بر راهنما

1-1-     درباره اين مجموعه

1-2-     گروه هدف راهنما

1-3-     مراحل تدوين راهنما

1-4-     تاريخچه بروز HIV/AIDS  در ايران

1-5-     راه‌هاي انتقال HIV/AIDS در ايران

1-6-     HIV/AIDS  در محيط‌هاي كاري

8

8

9

10

10

13

15

 

بخش دوم: ‌سياست‌گزاري پيشگيري ازHIV/AIDS

2-1– مقدمه و اهداف

2-2- مراحل اصلي سياست‌‌گزاري پيشگيري از HIV/AIDS

 مرحله اول- تعريف مشكل

مرحله دوم- برنامه‌ريزي اوليه

مرحله سوم- مديريت و پشتيباني كارفرما درتدوين خط مشي‌ها

مرحله چهارم- تشكيل يك كميته برنامه‌ريزي HIV/AIDS

مرحله پنجم- تنظيم برنامه عملياتي با جدول زمان‌بندي براي هدايت فعاليت‌‌ها

مرحله ششم- كسب اطلاعات و دانش مورد نياز 

مرحله هفتم- تدوين خط مشي‌هاي HIV/AIDS

مرحله هشتم- تصويب خط مشي‌

مرحله نهم- به كارگيري خط مشي

مرحله دهم- پايش، ارزيابي و بازنگري خط مشي

2-3- نمونه خط مشي كاربردي

2-4- شبكه همكاري و هم‌آهنگي

 

 

 

17

19

19

20

20

22

 

23

24

25

28

29

33

35

39

بخش سوم:  تدوين برنامه عملياتي

3-1-مقدمه و اهداف

3-2- مراحل اصلي  تدوين برنامه پيشگيري از HIV/AIDS

مرحله اول- استفاده از خط مشي به‌عنوان اساس تدوين برنامه

مرحله دوم- برنامه‌ريزي  اوليه پيشگيري از HIV/AIDS در محل كار

مرحله سوم- تشكيل يا بازنگري كميته برنامه‌ريزي HIV/AIDS

مرحله چهارم- كسب اطلاعات و دانش مورد نياز

مرحله پنجم- تصميم‌گيري در مورد خدمات قابل ارائه

مرحله ششم- تدوين سند برنامه

مرحله هفتم- بودجه بندي

3-3- اجراي برنامه

3-4-پايش، بررسي و ارزش‌يابي

3-5- نمونه‌هايي از برنامه‌هاي كاربردي

3-6- شبكه همكاري و هم‌آهنگي

 

 

41

41

42

42

44

44

46

50

54

58

59

60

62

 

بخش چهارم: ابزارهاي اطلاع رساني و تغييررفتار IEC/BCC

4-1- مقدمه

4-2- روش‌هاي آموزشي  فعال در گروه

 

64

64

تعاريف اصطلاحات

 

67

پيوست1- اصول كليدي قانون بين المللي كار ILO

70

پيوست2- صفحات مرجع

72

پيوست3- فهرست سازمان‌ها و ارگان‌هاي ذي‌ربط برنامه

82

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول:

 

جدول 2-1- خلاصه مراحل اصلي سياست‌گزاري

18

جدول 2-2- تعريف مشكل

19

جدول 2-3- فرم تعريف مشكل

20

جدول 2-4- مديريت و پشتيباني كارفرما

21

جدول 2-5- چك ليست سازمان‌دهي كميته برنامه‌ريزي HIV/AIDS

22

جدول 2-6- تصويب  برنامه عملياتي

23

جدول 2-7- نيازسنجي آموزشي

24

جدول 2-8- مباحث مورد اشاره در تنظيم خط مشي‌ها

25

جدول 2-9- ساختار سياست‌گزاري در محيط كار

26

جدول 2-10- چك ليست خط مشي‌

28

جدول 2-11- فرآيند تدوين خط مشي

29

جدول 2-12- ساختار  اجرايي كردن خط مشي

30

جدول 2-13- فرم ساختار اجرايي خط مشي‌

31

جدول 2-14- برنامه اطلاع رساني خط مشي‌

31

جدول 2-15- نمونه‌هاي پيام هاي بهداشتي اصلي

32

حدول 2-16-  الگوي جاري كردن خط مشي

33

جدول 2-17- پايش، ارزيابي و بازنگري خط مشي

34

جدول 2-18- فرم پايش، ارزيابي و بازنگري خط مشي‌

35

جدول 2-19- شبكه همكاري و هم‌آهنگي

40

جدول 3-1- چگونگي مديريت و پشتيباني كارفرما براي تدوين برنامه

43

جدول 3-2- نحوه نيازسنجي آموزشي

45

جدول 3-3- تصميم‌گيري در مورد خدمات قابل ارائه

48

جدول 3-4- سرفصل هاي سند برنامه

51

جدول 3-5- برنامه عملياتي

52

جدول 3-6- فرم برنامه عملياتي

53

جدول 3-7 – خلاصه اطلاعات هزينه‌ها

57

جدول 3-8- پايش، بررسي و ارزش‌يابي

59

جدول 3-9- فرم پايش، بررسي و ارزش‌يابي

60

جدول 3-10- شبكه همكاري و هم‌آهنگي

63

 

مقدمه            

 

امروزه شيوع اچ-اي-وي/ايدز در جهان به نوعي است كه كمتر كشوري وجود دارد كه از عوارض اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي آن مصون مانده باشد. با توجه به اين‌كه اين بيماري در سنين فعال زندگي افراد را مبتلا مي نمايد يكي از بهترين اولويت‌ها در برنامه هاي پيشگيري از ايدز، برنامه‌هاي پيشگيري در محيط كار مي‌باشد.

امروزه در آمريكا از هر 6 سازمان بزرگ (با بيشتر از 50 كارمند) يك سازمان و از هر 15 سازمان كوچك (با كمتر از 50 كارمند) يك سازمان داراي كارمند يا كارفرماي آلوده به ويروسHIV/AIDS  مي‌باشند.  

 

    بازديد از برنامه هاي پيشگيري از ايدز كشورهاي سوئد و فنلاند و طي دو دوره آموزشي در دانشگاه كارولينسكا سوئد و سازمان جهاني کار(ILO)  ، منجر به طراحي برنامه پيشگيري ازايدز در محيط كار گرديد كه خوشبختانه با حمايت جدي جناب آقاي دكتر گويا رئيس مرکز مديريت بيماري‌هاي وزارت بهداشت درمان و اموزش پزشکي اين ايده تبديل به برنامه كشوري گرديد.                                                                                       

برنامه پيشگيري از ايدز در محيط كار مشاركت بخش‌هاي دولتي و خصوصي و همچنين كاركنان آن ها در جهت پيشگيري از ابتلاء به ويروس اچ-اي-وي مي‌باشد كه براي تمامي سازمان‌ها، مراكز تجاري، كارخانجات و حرف كوچك طراحي گرديده است تا از طريق طراحي سياست سازماني براي پيشگيري از اچ-اي-وي و اجراء برنامه هاي آموزشي براي مديران، كاركنان و خانواده هاي آن‌ها در جهت كنترل ايدز در كشور فعاليتي اثر بخش را آغاز نمايد.

 مديران محيط‌هاي کاري در هر دو بخش دولتي و خصوصي نقشي راهبردي در برنامه‌هاي پيشگيري از ايدز در محيط کار داشته و لازم بذکر نمي‌باشد که نتايج حاصل از اين برنامه که در حقيقت حفظ و ارتقاء سطح سلامت نيروي کار مي‌باشد نيز به مديران و کارفرمايان و در نهايت به جامعه باز خواهد گشت.

مديران مي‌توانند با طراحي سياست‌هاي مدون و اجراي برنامه هاي کارآمد پيشگيري از ايدز در محيط کار، گامي اساسي را در جهت سلامت نيروي کار بعنوان محور توسعه پايدار بردارند. تهيه مواد آموزشي مورد نياز براي اشنايي مديران با اين برنامه که در حقيقت يك برنامه توانمند سازي بخش مولد اقتصاد و توليد جامعه مي باشد نيازي بود که کمبود آن به‌شدت حس ميگرديد. لذا با کمک همکار ارجمندم سرکار خانم دکتر مرجان قطبي که يکي از کارشناسان با تجربه در اين زمينه مي‌باشند راهنماي آموزشي  حاضر که حاصل فعاليت گروه بين المللي SMARTWork در اين زمينه بوده ترجمه و به همراه تأليف بخش‌هاي ديگري که مورد نياز و مناسب کشورمان مي‌باشد به‌صورت يک مجموعه آموزشي مخصوص مديران در سطوح و بخش‌هاي مختلف دولتي و خصوصي تقديم حضور شما مديران ارجمند مي گردد.

                                            

اميد آن‌که با ارتقاء سطح اکاهي کارکنان و کارمندان در جهت حفظ سلامت نيروي کار گامي مثمر ثمر بر داشته باشيم.

 

دکتر مصطفي غفاري

مدير برنامه اموزشي

پيشگيري از ايدزدر محيط کار

 

 

 

بازگشت

 

 

 

 

 

 

 

« به نام خدا »

 

وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي بعنوان متولي تامين ، حفظ و ارتقاء سلامت جامعه رسالت خطير خود در جهت پيشگيري از HIV/AIDS را با طراحي و اجراء برنامه كشوري در گروه‌هاي مختلف جامعه آغاز نموده است. يكي از مهم‌ترين گروه‌هاي جامعه كه از اولويت‌هاي برنامه هاي پيشگيري از ايدز مي باشند نيروي كار مي باشد كه خوشبختانه به همت همكار ارجمندمان جناب آقاي دكتر مصطفي غفاري محقق دانشگاه كارولينسكا سوئد اين برنامه طراحي گرديده و با كمك مرکز مديريت بيماريها و مرکز سلامت محيط و كار تبديل به يك برنامه كشوري گرديده است.

برنامه پيشگيري از ايدز در محيط كار، مشاركت بخشهاي دولتي و خصوصي و هم‌چنين كاركنان آنها در جهت پيشگيري از ابتلاء به ويروس HIV مي باشد. در اين راستا تهيه راهنماي آموزشي مناسب و جامع مي‌تواند نقشي ارزنده در ارتقاء سطح  اگاهي مديران کارکنان و کارگران ايفاء نمايد. خوشبختانه با همت  همکاران ارجمندمان جناب آقاي دكتر مصطفي غفاري و سرکار خانم دکتر مرجان قطبي اين امر تحقق يافته و راهنماي آموزشي ارزش‌مندي براي مديران بخش‌هاي مختلف دولتي و خصوصي به رشته تحرير در آمده است . اميد آن‌كه آشنايي مديران ارجمند و پر تلاش ميهن عزيزمان با برنامه پيشگيري از ايدز در محيط كار بتواند زمينه لازم براي طراحي و اجراي اين برنامه پر اهميت در محيط کار و ارتقاء آگاهي  كاركنان و کارگران شريف و پر تلاش شاغل در بخش‌هاي مختلف را فراهم آورد.

دکتر محمد مهدي گويا                                                          

رئيس مرکز مديريت بيماريها                        

وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکي      

 

 

 

 

 

بازگشت

بخش اول: مقدمه‌اي بر راهنما

 

1-1-  درباره اين مجموعه:

 اين راهنما فرآيند تدوين و تنظيم برنامه پيشگيري از  HIV/AIDS در محيط كار را مرحله به مرحله تشريح كرده است. ضمن اين‌كه شامل منابع و متدولوژي ايجاد و توسعه برنامه‌هاي پيشگيري، آموزش و مراقبت از  HIV/AIDS در محيط كار نيز مي‌باشد.  اين  مجموعه از دو بخش تشكيل شده است:

n      بخش اول نحوه و سياست‌‌گزاري و تدوين برنامه را تشريح مي‌كند. الگوي برنامه‌ريزي آن به سياست‌گزاري زير‌بنايي يا اصلاح و بازنگري سياست‌ها و برنامه‌هاي موجود كمك مي‌كند. سرفصل‌هاي آن به زباني ساده شامل مراحل اصلي سياست‌‌گزاري و برنامه‌ريزي، تدوين، به‌كارگيري، پايش، ارزيابي و ارزش‌يابي آن‌هاست. مثال‌هايي از بهترين خط مشي‌ و برنامه‌ها كه در انتهاي اين بخش آمده است، به تدوين سياست‌هاي مناسب كمك مي‌كند.

n      بخش دوم  شامل نمونه‌هايي  از مفاد آموزشي  IEC  و BCC  (ابزارهاي اطلاع رساني و تغيير رفتار) براي كاهش رفتار‌هاي پرخطر منجر به HIV/AIDS  و تبعيض و انگ ناشي از آن است. اين راهنما بايد دست به دست توسط خط مشي‌گزاران و برنامه‌ريزان برنامه‌هاي پيشگيري از HIV/AIDS  مورد استفاده قرار گيرد.

اين مجموعه براي استفاده مديران بخش‌هاي دولتي و خصوصي/ کارفرمايان و کليه افرادي که در حيطه مديريت منابع انساني و نيروي کار در سطوح مختلف سياست‌گزاري و اجرايي فعاليت مي‌نمايند تدوين شده است. هم‌چنين سياست‌گزاران/ مديران و مجريان برنامه هاي سلامتي در کشور نيز مي‌توانند از اين مدول اموزشي در طراحي و اجراي برنامه هاي پيشگيري از ايدز در محيط کار استفاده نمايند.

اهميت اين راهنما با توجه به اين واقعيت مشخص مي‌شود كه قبول كنيم موفقيت در بازار رقابت جهاني نيازمند نيروي كار سالم و فعال است و بخش اقتصاد به تنهايي قادر به مهار همه‌گيري HIV/AIDS نيست. بازار تجارت بر پايه‌ي به‌كارگيري منابع و مهارت‌هاي نيروي انساني شكل مي‌گيرد و وظيفه دارد به تصحيح  نگرش و رفتارهاي جنسي كاركنان  كمك كرده، در برخي موارد خدمات باليني را نيز ارائه كند. 

محل كار نيازمند يك محيط ساختا‌رمند براي تبادل اطلاعات، تشو‌يق عمومي به رفتار‌هاي مقبول و به‌كارگيري مداخله است. نياز به وجود اطلاعات اوليه در مورد رفتار‌هاي پرخطر افراد و عوامل زمينه‌اي كه آن‌ها را در معرض خطر ابتلاء به HIV/AIDS قرار مي‌دهد، به شدت احساس مي‌شود. با اين كه   ممكن است بسياري از افراد در محيط كار در‌خصوص راه‌هاي انتقال و پيشگيري از HIV/AIDS و نحوه‌ي حمايت و مراقبت از آن آموزش ديده‌ باشند يا بعضي از اطلاعات را از طريق مطالعه مقالات تحقيقاتي منتشر شده دريافت كرده باشند  اما بايد به‌خاطر داشت بخشي از دانش و تجربيات هيچ‌گاه مستند نمي‌شوند و در دست‌نوشته‌ها و يا اذهان افراد باقي‌ مي‌‌مانند. در اين مجموعه سعي شده است تا اطلاعات و تجربيات كسب شده در طول جلسات و دوره‌هاي آموزشي اعضاء در محل كار جمع بندي شود.

البته اين راهنما نمي‌تواند جاي‌گزين يك هماهنگ كننده با تجربه شود اما در صورت عدم دسترسي به هماهنگ كننده مي‌تواند به تنهايي به‌كار گرفته شود يا اين كه منابع مورد نياز وي را تأمين كند.

 

1-2-  گروه هدف اين مجموعه:

اين راهنما مي‌تواند توسط مديران (به‌خصوص بخش مديريت منابع انساني) افراد كليدي HIV/AIDS، آموزش دهندگان گروه‌هاي هم‌سان و نماينده كارفرمايان در محيط‌هاي كاري مورد استفاده قرار گيرد. در عين حال مطالعه آن براي هر فردي كه درگير برنامه‌هاي پيشگيري، آموزش، حمايت و مراقبت  از HIV/AIDS  باشد، نيز مفيد است.

سازمان‌هايي كه قبلاً خط مشي‌ها و برنامه‌هاي  پيشگيري از HIV/AIDS  در محيط كار داشته‌اند و نياز به ارتقاي آن دارند نيز مي‌توانند درست مثل سازمان‌هايي كه مي‌خواهند ازابتدا براي پيشگيري از HIV/AIDS سياست‌‌گزاري و برنامه‌ريزي كنند،  از اين راهنما استفاده كنند.

 

 

 

 

 

1-3- مراحل تدوين دستورالعمل:

براي تدوين اين مجموعه،گروه SMARTWork ابتدا با صاحبان اصلي فرآيند (مديران و كارفرمايان و نمانيده كارگران) مفاد موجود و مورد نياز را بررسي كرد تا با استفاده ازمجموعه راهنما بتواند فاصله  بين  نيازها و موارد موجود را پر كند. سپس مفاد آموزشي موجود از سازمان‌ها جمع آوري شد و  با استفاده از روش متمركز بر بحث گروهي FGD[1]  با حضور اعضاي تيم‌ها و گروه‌هاي هدف، نظرات آن‌ها را درخصوص كيفيت و كاربرد آن‌ها جمع‌اوري شد. پس از آن مفاد آموزشي با مشاركت كارشناسان CDC از نظر كيفيت و ارتباط با موضوع بررسي و بازنگري شد. كميته بازنگري متشكل از كارشناسان و متخصصان بهداشتي و آموزشي بود كه بحث‌هاي نهايي  آن‌ها منجر به تدوين و تكميل بخش هاي 1 تا 3  مجموعه راهنما شد.

 اين فعاليت‌ها با تشكيل كارگاه تدوين مفاد كمك آموزشي  براي صاحبان حرف و اعضاي گروه ادامه پيدا كرد. در اين كارگاه مجموعه نظرات صاحب‌نظران، اعضاي گروه، حاميان و همكاران برنامه‌هاي پيشگيري از HIV/AIDS  از گروه‌هاي مختلف دريافت و جمع بندي شد.    

 

1-4- تاريخچه بروز HIV/AIDS  در ايران

اوّلين مورد ايدز در ايران در سال 1366 در يك كودك 6 ساله مبتلا به هموفيلي كه از فاكتورهاي انعقادي آلوده به ويروس ايدز وارداتي از اروپا استفاده مي‌نموده تشخيص داده شد. پس از آن تا سال 1375 موارد معدودي در سال گزارش و ثبت شده است. اولين بررسي واقعي بيماري در سال 1376 انجام شد كه 818 بيمار گزارش شدند. آمار ثبت شده  تا دي ماه 1380 تعداد موارد آلوده به ويروسHIV  3045 را  نفر و موارد مبتلا به ايدز را  385 نفر (در مجموع 3430 نفر)  اعلام كرده است. در بررسي انجام شده در آلوده شدگان به ويروسHIV  در اين زمان  63% افراد را مصرف كنندگان مواد تزريقي تشكيل داده، 9% بيماران از راه تماس جنسي، 6% از طريق دريافت خون و فرآورده هاي خوني (كه همه مربوط به سال‌هاي اوليه اي است كه غربال‌گري خون انجام نمي شده است)، 1% از راه انتقال از مادر آلوده به كودك آلوده شده‌اند و در 21 % موارد نيز راه انتقال مشخص نشده بود. با توجه به آمار فوق‌الذكر مشخص مي شود كه شيوع HIV در ابتداي بروز بيماري در كشور بيشتر در گروه خاصي از افراد جامعه يعني مصرف‌كنندگان مواد تزريقي با سرنگ مشترك متمركز بوده است.

طبق گزارش UNAIDS در كشور ايران اغلب موارد انتقال HIV در بين معتادان تزريقي (300000-200000 نفر با حدود10- 1% آلودگي به ويروس ايدز) رخ مي‌دهد. نكته جالب توجه ديگر آن‌كه رفتارهاي پرخطر در اين گروه شيوع زيادي دارد: نيمي از آنان از سرنگ هاي مشترك استفاده مي‌كنند و بسياري از آنها تماس‌هاي جنسي خارج از محدوده ازدواج دارند و حال آنكه حدود 30% آنان متاهل بوده و از كاندوم نيز به ندرت استفاده مي‌كنند و علاوه بر اين‌ها 10% زندانيان نيز دچار اعتياد تزريقي هستند و بيش از 95% آنان از سرنگ هاي مشترك استفاده مي‌كنند و شيوع مثبت بودن HIV در سال 2001 در بين آنان در حدود 12% مي‌باشد.

براساس اطلاعات موثق و تاييد شده اي كه از ندامتگاه هاي تاديبي و مراكز بازپروري كشور، به‌دست آمده است عده كثيري از ساكنين بعضي از اين مراكز و مخصوصا كرمانشاه و كرمان، از نظر HIV مثبت هستند  و اين در حاليست كه بعضي  آنان داراي همسر بوده و عده زيادي از آنان داراي جرايم سنگيني نبوده پس از سپري شدن اين دوران به آغوش جامعه باز مي‌گردند و آنان‌كه روزي به جرم حمل يا استعمال مكرّر مواد مخدر و يا سرقت، به منظور تهذيب و تاديب به اين مراكز انتقال يافته اند پس از آزادي، بعضي از بيماري هاي مقاربتي نسل جديد، نظير هپاتيت B و C و AIDS و بعضي از بيماري‌هاي قديمي طغيان كرده نظير سل را نيز با خود به ارمغان مي آورند و چه بسا با اعتياد رفته، نيز باز مي‌گردند و يا بدون اعتياد رفته و با اعتياد باز مي‌گردند و اعتياد استنشاقي آنان به نوع تزريقي تبديل مي شود.

از سوي ديگر، سازمان بهزيستي وجود قريب به هفت‌صد هزار تا يك ميليون و دويست هزار نفر مصرف كننده مواد مخدر را در كشور تخمين زده است كه از اين ميان حدود 2/16% مصرف كنندگان مواد تزريقي مي باشند. از ميان مصرف كنندگان مواد تزريقي تخمين زده مي شود[2] كه 10-1%  آنان آلودگي به ويروس HIV داشته باشند و بدين ترتيب مشخص مي شود كه در سال 1380 حدود 64% موارد آلوده به HIV در كشور ما مصرف‌كنندگان مواد تزريقي مي‌باشند.

   نكته قابل توجه در مقايسه آمار سال‌هاي اخير، افزايش انتقال از طريق آميزشي است كه در آينده‌اي نه‌چندان دور مي‌تواند تعداد زيادي از جوانان را مبتلا كند

براساس آخرين آمار منتشر شده مركز مديريت بيماري‌ها تا ابتداي دي ماه سال 1384 تعداد 12556مورد مبتلا به HIV/AIDS ، 631 مورد ايدز و 1457 مورد مرگ ناشي از ايدز در كشور ثبت شده است. فراواني موارد ثبت شده به تفكيك سال گزارش در شكل 1-1 مشخص شده است.

شكل 1-1 تعداد موارد گزارش موارد HIV/AIDS تا دي ماه 84 به تفكيك سال

 

 نمودار مبتلايان به HIV/AIDS  برحسب جنس در شكل شماره 1-2 مشخص شده است. حدود 95% ‌موارد مبتلا را مردان و 5%‌ را زنان تشكيل مي‌دهند. 

شكل1-2 درصد موارد مبتلا به  HIV و ايدز برحسب جنس در ايران تا تاريخ 1/10/84

 

بيشترين گروه سني مبتلا در هردو جنس را گروه سني 44-35 سال و پس از آن 54-45 سال تشكيل مي‌دهد كه در شكل شماره1-3  نشان داده شده است.

شكل 1-3-  نمودار تعداد موارد مبتلا به  HIV  برحسب  جنس و گروه سني در ايران تا تاريخ 84/10/1

 

1-5- راه‌هاي انتقال HIV/AIDS در ايران

راه انتقال بيماري در حدود 28%‌ از موارد ابتلا مشخص نمي‌باشد. نسبت راه‌هاي انتقال در بين بيماران تا ابتداي دي ماه 1384 به‌طور كلي در شكل 1-4  و در گروه‌هاي سني مختلف در شكل 1-5 مشخص شده است.

 

شكل  1-4 نمودار نسبت راه‌هاي انتقال در كل موارد شناسايي شده آلوده به HIV (راست) و مواردي كه راه‌انتقال مشخص داشته‌اند(چپ)  تا 1/10/84 در ايران

 

 

شكل 1-5  نمودار موارد مبتلا به HIV و ايدز برحسب  راه انتقال و گروه سني در ايران تا تاريخ 84/10/1

 

نكته قابل توجه در نمودار شكل 1-5  شروع راه انتقال تماس جنسي در گروه سني 14-5 و  اعتياد تزريقي از گروه سني 24-15 سالگي است.

نكته ديگر در مقايسه آمار سال‌هاي اخير، افزايش انتقال از طريق آميزشي است كه در آينده‌اي نه‌چندان دور مي‌تواند تعداد زيادي از جوانان را مبتلا كند.  درصورت فقدان برنامه‌‌ريزي منسجم براي شناسايي و مراقبت از افراد آلوده به ويروس HIV و آموزش گروه پرخطر،‌ تعداد تخميني رقم بيماران آلوده در سال‌هاي آينده بسيار نگران كننده خواهد بود، آن‌چه مشخص است علي‌رغم وجود برنامه‌هاي پراكنده كنترل بيماري در كشور،  روند گسترش اين عفونت در كشورمان سير صعودي داشته و بايد هر چه سريع‌تر اقدامات پيشگيرانه بصورت منسجم‌تري جهت كنترل اين بيماري به صورتي كاملا ً هدف‌مند و برنامه ريزي شده ارتقاء يابند.

در كشور ما مثل بسياري از كشورها،  اكثر موارد آلودگي محدود به گروه خاصي ا ز مردم از قبيل معتادان تزريقي، مهاجران يا افرادي كه اقدام به رفتار هاي پرخطر جنسي مي كنند،‌ مي باشد. عوامل عمده اي كه جوانان را در معرض خطر ويژه ابتلا به ايدز قرار مي دهند، عبارتند از:

n      ابتلا به ساير بيماري‌هاي آميزشي

n      محدوديت دسترسي به مراكز مشاوره و يا آزمايشگاهي HIV

n      مهاجرت و دوري از خانواده:‌ بسياري از مردان جوان جهت يافتن كار يا ادامه تحصيل از خانواده و شهر خود دور مي شوند كه به اين ترتيب در معرض خطر بيشتري نسبت به جواناني كه در كنار خانواده خود به‌سر مي‌برند قرار مي گيرند. خصوصاٌ اگر اين مساله با كمبود آگاهي يا فقدان دسترسي به سرويس هاي مناسب بهداشتي و مشاوره اي نيز همراه باشد؛ از طرفي بازگشت مردان آلوده به نزد خانواده خطر ابتلاي همسران‌شان را نيز در پي خواهد داشت.

n      تغيير الگوي استفاده از مواد مخدر بسوي اعتياد تزريقي

n      نابه‌ساماني اقتصادي - اجتماعي (خصوصاً بيكاري، در مطالعه انجام شده در سال 1999 نشان داد كه 32% افراد معتاد ايراني بيكار بوده اند)

n      افزايش سن ازدواج (‌به‌دليل مشكلات اقتصادي و اجتماعي)

n      تاثير شديد آثار سوء رسانه‌هاي گروهي از قبيل ماهواره و اينترنت بر زندگي جوانان

 

 

1-6- HIV/AIDS  در محيط‌هاي كاري

گروه SMARTWork  جلسات بحث متعددي را با بيش از 100 نفر از كاركنان، نماينده كارفرمايان و همين‌طور كارگران براي دريافت نظرات و نگرش آنها در مورد برنامه‌هاي پيشگيري از HIV/AIDS ترتيب داده است.  اين نيازسنجي نشان مي‌دهد كه بخش دو‌لتي با‌يد بخشنامه‌هاي  قانوني براي معر‌في واقعيات‌هاي بيمار‌ان مبتلا به HIV/AIDS  و همين‌طور پيشگيري از بيما‌ري در محل كا‌ر صادر كنند.  اگر‌چه چگو‌نگي به‌كارگيري آيين‌نامه‌ها و اثربخشي آن‌ها در محل كار  هنوز مشخص نيست.

با اين كه بسيا‌ري از كارفر‌مايان در برنامه‌هاي آمو‌زشي، پيشگيري و مراقبت HIV/AIDS و برنامه‌هاي حما‌يتي  شركت كرده‌ بودند، هنوز بر‌خي از آن‌ها عدم تبعيض و انگ بر افراد مبتلا در محيط كار‌شان را  نپذيرفته‌ بودند. از سو‌ي د‌يگر كار‌گران به برنامه‌هاي جامع‌تر و مراقبت‌هاي پزشكي دقيق‌تري نياز دارند. ‌علاوه بر‌اين، كار‌گران عقيده دارند كه عمل‌كرد اتحا‌ديه‌ها در  مقابله با  HIV/AIDS بسيار محدود است. هيچ‌يك از كارفرمايان مورد بحث، نيازي به توجيه و  بررسي كفايت خدمات اتحاديه‌هايشان براي معرفي HIV/AIDS  و كمك به كارگران در شرايط بحراني  احساس نكرده بودند.

در حالي كه مديران عقيده دارند هيچ تبعيضي براي بيماران مبتلا به HIV/AIDS در محل كارشان اعمال نمي‌شود،‌ كاركنان به وجود اين تبعيض‌ها -به‌خصوص وقتي كه كارگر به وضوح بيمار و بدحال مي‌شود- اشاره مي‌كنند. كارگران از بابت از دست دادن كارشان در صورت مشخص شدن وضعيت آزمايش خود براي كارفرمايان، ابراز نگراني مي‌كنند. اين ترس همه‌گير از تبعيض، مانع تمايل آن‌ها براي مشاركت در آزمون‌، درخواست مراقبت و درمان و حتي بيان وضعيت بيماري براي دوستان، ‌همكاران و كارفرمايان‌‌شان مي‌شود.

براساس همين نيارسنجي توصيه مي‌شود:‌

1-    دولت‌ها براي ايجاد برنامه سه جانبه پيشگيري از HIV/AIDS و ساير مداخلات تشريك مساعي براي مهار HIV/AIDS  برنامه‌ريزي كنند.

2-     اتحاديه‌ها به نحو فعال‌تر وقوي‌تري براي به‌كارگيري سياست‌ها‌ و برنامه‌هاي مؤثر براي اعضاي‌شان عمل كنند. كارفرمايان بايد خط مشي‌ سازمان را براي جلوگيري از تبعيض كارمندان، حفاظت از كاركنان، ثبت محرمانه اطلاعات پزشكي و فراهم كردن مكانيسم‌هايي براي ارزيابي سلامت كاركنان پايه‌گزاري كنند. 

3-    دولت‌ها به نحو فعال‌تري در برنامه‌هاي حمايتي، پيشگيري و مراقبت بيماري با تاكيد بر صدور آيين نامه جلوگيري از انگ و تبعيض بيماران مبتلا به HIV/AIDS  و آموزش عمومي HIV/AIDS در محل كار اقدام كنند.

 

 

بازگشت



[1] Focus Group Discussion

[2] مطابق فرمول دانشگاه هاروارد

ادامه دارد

 

+ نوشته شده در  دوشنبه چهارم تیر 1386ساعت 6:45  توسط   |