بهداشت حرفه ای ساوه

مقدمه :

در این قسمت به برخی گزارشهای قبلی اشاره شده است که در آن می توان به اهمیت تحول شیوه های پیشگیری از حوادث و برنامه های آمادگی مقابله با حوادث پی برد .

          در این گزارشها به برخی حوادث بزرگ که طی سالهای گذشته در کارخانه های مهم و معتبر اتفاق افتاده اشاره شده است . همچنین توضیح داده شده است که معنی اصطلاح ایمنی چیست و چگونه می توان خطرات احتمالی موجود در صنایعی که در نزدیکی شهرها و محل سکونت مردم عادی بنا شده اند را تشخیص و مورد ارزیابی قرار داد .

در پایان گزارش نیز واکنش بین المللی نسبت به این حوادث و اهمیت نقش برنامه ( Apell ) پرداخته شده است . این مقدمه برگرفته است از مقاله ای با عنوان حفظ سیاره زمین : « چالشها و امیدها » در بین سالهای 1970 و 1990 ، 180 مورد حادثه شدید در صنایع موجود در نقاط مختلف جهان اتفاق افتاد و انواع و اقسام ترکیبات شیمیایی وارد چرخه محیط زیست گردید . در نتیجه این حوادث که بیشتر به دلیل وقوع آتش سوزی ، انفجار یا تصادف وسایل نقلیه اتفاق افتاد نزدیک به 8000 نفر کشته شدند ، بیش از 20000 نفر مجروح شدند ، صدها هزار انسان مجبور به ترک خانه و کاشانه خود شدند . به نظر می رسد این روزها حوادث و اتاقات شدید در بخش صنعت بیشتر شده است . در طول سالهای 1974 تا 1978 تنها 5 حادثه عمده ( حوادثی با دست کم 100 کشته و 400 نفر مجروح یا 35 هزار نفر آواره ) به وقوع پیوست .

در سال های 1984 تا 1988 ، 16 مورد از این گونه حوادث رخ داده است . از آنجا که توصیه ها ، اقدامات ایمنی شدید به کار گرفته نمی شود و از سوی دیگر تاسیسات صنعتی نیز در نزدیکی مناطق پر جمعیت برپا می شود . آثار و نتایج مخرب حوادث عمده روز به روز بیشتر می شود و این واقعیت در کشورهای در حال توسعه بیشتر به چشم می خورد .

انفجار شدید تاسیسات ذخیره سازی گاز مایع نفت در منطقه پرجمعیت سن فرانیکو در نزدیکی مکزیکوسیتی که در ماه نوامبر 1984 اتفاق افتاد 452 کشته ، 4248 مجروح و 31000 آواره بر جای گذاشت .

این انفجار نشان داد که شهری با 17 میلیون نفر جمعیت و تاسیسات بسیار خطرناکی که در لابلای خانه های مسکونی بنا شده است چقدر می تواند موقعیت خطرناکی داشته باشد . حادثه بوپال مثال دیگری است که موقعیت خطرناک اینگونه شهرها را نشان می دهد ، بیشتر قربانیان بوپال در بیقوله های اطراف کارخانه حادثه دیده زندگی می کردند .

در سال 1988 ، UNEP با هدف هشدار به جمعیت ساکن شهرها درخصوص خطرات کارخانه های صنعتی و همچنین کمک به آنها برای توسعه و تحول طرحهای حفظ آمادگی در شرایط اضطراری برنامه آگاهی و آمادگی در مقابل شرایط اضطراری در سطح بومی ( AgELL ) را به اجرا گذاشته است . این برنامه در زمینه های اطلاع رسانی آموزشی و امدادرسانی در شرایط اضطراری به کشورها کمک می کند .

ILO نیز به تازگی قانونی را به تصویب رسانده است که در آن تشکیل چارچوبهای اجرایی ، قانونی وقتی ، لازم برای کنترل تاسیسات بسیار خطرناک ضروری شناخته شده است .

حادثه به محل نشان داد که حوادث صنعتی تا چه اندازه ای می تواند آثار مخرب بین المللی و فرامرزی بدی داشته باشد . این موضوع کمیسیون اقتصادی اروپا را به آن داشت تا کار تهیه یک کنوانسیون منطقه ای با موضوع اثرات فرامرزی حوادث صنعتی  را آغاز کند . تاکنون اقدامات اجرایی دقیق بسیاری در این زمینه انجام شده است . یکی از این اقدامات مجموعه رهنمودهای جامعه اقتصادی اروپا درخصوص خطرات عمده فعالیتهای صنعتی ( رهنمود Seveso ) است . این رهنمود تولید کنندگان کشورهای عضو جامعه را به تعیین مناطق بالقوه خطرناک و انجام تمامی اقدامات لازم برای پیشگیری از وادث بزرگ و محدود کردن آثار اینگونه حوادث – در صورت وقوع – بر انسان و محیط زیست ملزم کر ده است .)

سه حا دثه شیمیایی که در دوره 1970 تا 1990 در صدر اخبار قرار گرفته است .

Seveso

در دهم ژولای 1976 یک انفجار شدید در کارخانه شیمیایی در کارخانه شیمیایی شهر سوسوکه در شمال ایتالیا واقع شده است باعث نفوذ ابری از مواد شیمیایی در جو و آلودگی محیط اطراف شد . مواد شیمیایی شامل Kg2 دی اکسین ( dioxin ) که یک ماده به طور بالقوه سمی است می گردید ، علت حادثه نشت تری کلر و فنات سدیم که یک محصول اصلی است از راکتور تولید کننده این ماده تشخیص داده شد این حادثه تلفاتی نداشت . اما دچار آسیبهای جزئی شدند . قربانیان اصلی حیوانات اهلی بودند ، آلودگی زمین 37000نفر را تحت تاثیر قرار داد .

مراقبتها و محدودیتهایی برای مدت شش سال برای محدوده1800 هکتار از زمینهای اطراف وضع گردید ، محدوده ای که بیشترین تاثیر را پذیرفته بود حدود 110 هکتار بود .

هزینه های مستقیم ناشی از این حادثه 250 میلیون دلار آمریکا تخمین زده شد .

Bhopal

در دسامبر 1984 حدود 3 تن ایزوسیانات متیل ( MIC ) از کارانه تولید حشره کشهای گیاهی در شهر بوپال هند به نام یونیون کارباید منتشر گردید . حادثه در اثر اقدامات امنیتی ضعیف مدیران و سیستمهای هشداردهنده  ضعیف و فقدان یک سازماندهی و آمادگیمناسب به وجود آمد . این حادثه منجر به مرگ بیش از 2800 نفر از مردمی که در مجاورت کارخانه قرار داشتند گردید و آسیب دیدگی دستگاه تنفس و چشمهای 20000 نفر دیگر را در پی داشت ، حداقل 200000 نفر به طور دسته جمعی در طول هفته بع د از حادثه شهر باپول را ترک کردند ، خسارت وارده دامنه وسیع 350 تا 3 میلیارد دلار آمریکا را در بر می گرفت .

BASEL

در روز اول ماه نوامبر 1986 یک آتش سوزی در انبار ساندوز در مجاورت شهر بازل سوئیس اتفاق افتاد . این مخزن حاوی 1300 تن از حداقل مواد شیمیایی مختلف بود

اکثر این مواد شیمیایی در آتش سوخت و مقدار زیادی از آن در جو نفوذ کرد ، همچنین حدود ده تا پلنزده متر مکعب زائده های آتش نانی در رودخانه راین جاری شد و خاک و آب زیرزمینی اطراف نیز آلوده شد . مقدار زیادی از مواد شیمیایی که حدود 30-13 تن برآورد می گردید وارد رودخانه راین شد . حادثه باسل نشان داد که حوادث صنعتی تا چه حد می تواند آثار مخرب بین المللی و فرامرزی در پی داشته باشد . این موضوع کمیسیون اقتصادی اروپا را به آن داشت تا کحار تهیه یک کنوانسیون منطقه ای با موضوع اثرات فرامرزی حوادث صنعتی را آغاز کند . تاکنون اقدامات اجرایی دقیق بسیاری در این زمینه انجام شده است . یکی از این اقدامات رهنمودهای جامعه اقتصادی اروپا درخصوص خطرات عمده فعالیتهای صنعتی ( رهنمود Seveso ) است . این رهنمود تولید کنندگان کشورهای عضو جامعه را به تعیین مناطق بالقوه خطرناک و انجام تمامی اقدامات لازم برای پیشگیری از وادث بزرگ و محدود کردن آثار اینگونه حوادث – در صورت وقوع – بر انسان و محیط زیست ملزم کر ده است .

* اصطلاحات مورد استفاده در ارزیابی خطر تاسیسات صنعتی

پیشگفتار

در آویل 1986 ، CEFIC ( فدراسیون صنایع شیمیایی اروپا ) سندی به منظور ارزیابی کمی خطرات ناشی از نصب تاسیسات شیمیایی منتشر کرد . در این سند به توانایی صنایع شیمیایی در استفاده از روشهای ارزیابی کمی ریسک و تمایل آن به استفاده از این روشها در ارزیابی کمی ریسک و تمایل آن به استفاده از این روشها در ارزیابی in house پرداخته شده است . همچنین به اهمیت استفاده از ارزیابی کمی خطر( QRA) در حوزه قوانین و مقررات پرداخته شده است . از جمله اعطای مجوز یا طراحی و برنامه ریزی ، ای سند با گزارش از طرف بسیاری از مراجع از جمله منابع مختلف در مراجع دولتی مورد استقبال قرار گرفت . همچنین نشان داد که معانی به کار گرفته شده برای اصطلاحات QRA از ثبات و استحکام کافی برخوردار نیست . بنابراین CEFIC تصمیم گرفت گزارش حاضر را با هدف تسهیل درک بهتر از گزارش سال 1956 یا هرگونه بحث راجع به موضوع ارزیابی کمی خطرات تاسیسات و عملیات صنایع شیمیایی را تهیه و ارائه کند .

نکته : تعاریف ارائه شده در اینجا برای همان معنی خاص به کار رفته است و ممکن است در زمینه های دیگر معانی دیگری داشته باشد . برای مثال میتوان به تعریف اثرات تماس مستمر با مواد سمی ( Taxic agent ) یا بحث بیمه ( Insurance )یا ... اشاره کرد .

مقدمه :

نکته : لغات و اصطلاحات پررنگ شده بطور مجزا و بترتیب الفبا و سپس با رعایت ترتیب منطقی تعریف شده است .

اصطلاح ارزیابی ریسک ( RISK Assess ment )برای تعریف مجموعه ای از روشها به کار میرود  . در این گزارش به معنی اصطلاح و تمامی اصطلاحات مربوط به آن پرداخته شده است تا بتوانید شیوه ای را که برای کمک به مدیریت خطر صنایع شیمیایی استفاده می شود تا ایمنی کامل حاصل آید توصیف کند . تعاریف ارائه شده ه ارزیابی های اثرات ناشی از تماس و ارتباط شدید ( Acute exposure ) با حوادث حاصل از فعل و انفعالات شیمیایی بر افراد و محیط زیست مربوط می شود روش ارزیابی خطرات احتمالی برای تاسیسات و عملیات صنایع شیمیایی در اندازه های مختلف به کار می رود بویژه حوادثی که به عنوان خطرات عمده ( Magor hazard) به کار می رود . در اینجا تحقیق دیگری با عنوان مطالعه خطرات احتمالی ( Hazard Stady ) وجود دارد که به شیوه ای خاص انجام شده است تا خطرات موجود و خطرات رفع شده را توضیح دهد .

سپس خطرات موجود به گونه ای تحلیل شده است که بتواند حوادثی را که ممکن است آثار و نتایج زیان آوری در پی داشته باشد را مشخص کند . در اینجا تکرارا دفعات ( Freqaercg ) یا احتمال ( Probability ) بروز حوادث و وسعت آثار و نتایج آن برآورده شده است . این برآورد در برخی موارد کمی بوده است تا بتوان به این وسیله میزان خطر پیش رو را تعیین نمود . در اغلب موارد همین اقدام برای تعیین نوع واکنش لازم برای کنترل موثر بر خطرات موجود کافی بنظر میرسد . گاهی نیز شیوه اشاره شده کافی بنظر نمیرسد و کافی است که تحلیل خط ( Risk Analgsis ) صورت گیرد . برای این منظور برآورد میزان تماس و ارتباط شدید اهداف مورد نظر با آثار و نتایج حاصل از حادثه به وقوع پیوسته و میزان برآورد آسیب وارده ضروری خواهد بود .

به این وسیله ارزیابی میزان خطر که با عنوان خطر انفرادی ( Individul Risk  ) و یا خطر گروهی ( Socital Rsk ) مطرح است امکان پذیر است .