اختلال تنشزاي پس از حادثه (PTSD)
Post traumatic Stress Disorder
نگاهی بر اختلال تنشزاي پس از حادثه (PTSD)و اثرآن بر كارگران
تعریف کلی
این بیماری می تواند به دنبال تجاربی نظیر تهدید، ترسیدن، تجاوز و یا خبر ناخوشایند، و یا حوادثی مثل جنگ، بلایای طبیعی، کشتار، ترور، تصادف شدید، و... اتفاق بیفتد. و علل ایجاد ptsd در مورد کارگران می تواند مواجهه با یک حادثه وخیم باشد که به نظر ميرسد تركيبي از عوامل: ناگهاني و غيرمنتظره بودن حادثه ، خونينبودن حادثه ، استرس طولاني و مزمن در طي حادثه ، قدرت یا ضعف رواني و ذاتی قرباني در برابرحادثه ، آسيبهاي جسمي (به خصوص آسيب سر) ، نوع حمايت اجتماعي و ميزان دسترسي کارگر به این حمایتها، باعث ايجاد اين اختلال شوند
افرادی که از PTSDرنج می برند اغلب آرامش خود را با یادآوری حادثه یا کابوس شبانه از دست می دهند و دارای خواب مشکل، احساس جدایی و دلسردی هستند. این علایم می توانند به اندازه ای طولانی و شدید شوند که به زندگی روزانه این افراد آسیب جدی وارد نمایند.
PTSD همچنین میتواند به دنبال تکرار حادثه و یا رخداد حوادث مکرر دیگر پیچیده شده و بیماریهای دیگری را نیز به دنبال داشته باشد مثل افسردگی، مشکلات ذهنی و ادراکی، کاهش مقاومت جسمی و عدم توانایی در استفاده صحیح از جسم و مشکلات دیگر فیزیکی و عقلانی. PTSD می تواند توسط علایم بیولوژیکی مثل علایم روانی که در پی دارد، شناسایی گردد.
PTSD احتمال ابتلا به بیماریهای رونپزشکی را افزایش می دهد این بیماری با آسیب به توانایی کارگر، در درک او نسبت به محیط کلر، جامعه، آشنایان و خانواده ارتباط دارد که شامل بی ثباتی شغلی، مشکلات زناشویی، اشکال در تربیت فرزندان و طلاق و... می شود.
علایم شایع در بین کارگران مبتلا به ptsd عبارتند از:
- يادآوري مكرر، غيرقابل اجتناب و آزارنده حادثه(مخصوصا اگر كارگر بعد از اتفاق افتادن حادثه در همان محيط به كار خود ادامه دهد).
- بی خوابی و یا ديدن خوابهاي مكرر مرتبط با حادثه
- احساس رخداد دوباره حادثه (مجسم شدن تصاوير حادثه بخصوص اگر حادثه براي خود فرد يا يكي از همكاران نزديك اتفاق بيفتد).
- اضطراب مزمن
- اختلال در تمركز و در حافظه
- احساس منزوي شدن از ديگران
- كاهش علاقه به فعاليتهاي معمول
- واكنشهاي ترس نسبت به موقعيتها يا اجتناب از فعاليتهايي كه باعث يادآوري حادثه ميگردند.
- تحريكپذيري، بيقراري، هراسان بودن، بروز رفتارهاي ناگهاني به صورت انفجاري وركوداحساسات.
- احساس زجرآور مقصر بودن(مخصوصا اگر در به وجود آمدن حادثه براي ديگر همكاران نقشي داشته باشد)
- آسيب زدن به خود و يا همكاران در طي تجسم دوباره حادثه و یا خودكشي می تواند جزء عوارض احتمالی این بیماری باشد.
- همچنین بیماریهای رایج همراه با PTSD در مورد مردان شامل سوء مصرف و وابستگیها به الکل، افزایش رویدادهای استرس زا، ناهنجاریهای رفتاری و سوء مصرف و وابستگی دارویی می شود. بیماریهای رایج همراه با PTSD برای زنان، بیشتر درجاتی از افسردگی، تشویشهای خفیف اجتماعی و سوء مصرف یا وابستگیهای الکلی.
- سردرد، ناراحتیهای گوارشی، مشکلات سیستم ایمنی، سرگیجه، درد قفسه سینه و درد در سایر قسمتهای بدن در تمام مبتلایان به PTSD عمومیت دارد.
پيشگيري:
مداخله فوري بلافاصله پس از حوادث که منجر به کاهش عواقب حادثه گردد، ممكن است از ايجاد اين اختلال جلوگيري كند. در محيطهاي شغلي رفتار خوب همكاران و اصلاح محيط و بي خطر كردن آن، بازدیدهای دوره ای از محل حادثه و وضعیت کارگران مستقر در این محل توسط مسئولین امر و همچنين توجه مالي به فرد حادثه ديده از طرف كارفرما و در موارد حاد تغيير ايستگاه كاري فرد حادثه ديده ميتواند مفيد باشد.
PTSD چگونه درمان می شود؟
این بیماری با استفاده از روشهای گوناگون روانپزشکی و دارو درمانی، درمان می گردد. درمان و داروی مشخصی وجود ندارد اما بعضی از روشها امیدبخش تر از بقیه بوده اند که شامل چند روش توام روانپزشکی، دارو و مواجهه درمانی است. مطالعات نشان می دهد که روشهای پزشکی میتواند در تخفیف ناهنجاریهای اجتماعی، افسردگی، نگرانی و اختلالات خواب بیمار مؤثر باشد. گاهی دارو درمانی برای بعضی از افراد مؤثرترین روش نسبت به سایر روشها عمل نموده است. در مجموع با توجه به خصوصیات و شرایط هر فردی روشی خاص در درمان درنظر گرفته می شود.
انسیه داوری و قاسم طوری – کارشناسان بهداشت حرفه ای
