بهداشت حرفه ای ساوه

ارزيابی رسپيراتورهای تصفيه کننده هوا

مقدمه

      استفاده از وسايل حفاظت فردی به عنوان آخرين را ه حل مواجهه شاغلين با عوامل زيان آور، نيازمند آگاهی وتوجهات فراوانی است. آگاهی از انواع تجهيزات حفاظت فردی متناسب با کار ودادن اطلاعات مورد نياز به مديران وبازاريان واستفاده کنندگان امری است که امروزه احساس می شود. پرداختن به ارزيابی کل وسايل حفاظت فردی وجسته وگريخته صحبت کردن فايده ای برای شنونده يا مخاطب نداشته وسر در گم، در تلاطم توليدات وسايل حفاظت فردی انواع شرکتها می ماند وعلاوه بر پرداخت هزينه های سنگين بالاخره وسيله ای را می خرد که يا متناسب با نوع آلاينده محيط کار نيست ويا تقلبی می باشد که استفاده از آن وسيله، به استقبال خطر رفتن است ونه تنها سودی ندارد بلکه مضر برای استفاده کننده نيز می باشد. بايد فروشندگان وخريدارن از کارکرد اين تجهيزات وتناسب آنها با عوامل زيان آور محيط کار در حد اصول اوليه آشنا باشند وحتی فروشگاههای اين قبيل وسايل دارای مدارک متناسب با کار خود باشند.

      در باب شناسايی تمام تجهيزات حفاظت فردی مطلبی ذکر نمی کنم بلکه برای استفاده عموم قصد دسته بندی فيلترها وشناسايی آنها را داريم .

       چقدر ماسک و فيلترهای تصفيه کننده هوا را می شناسيم؟ کدام ماسک وفيلتر برای کار ما مناسب است ؟ در انتخاب ماسک وفيلتر برای محل کار خود چقدر اختلاف نظر با ديگران داريد؟ آيا تا کنون کسی از شما در باره مواد تشکيل دهنده فيلترها سوال نموده است ؟ اگر سری به سطح شهر بزنيم اطلاعات شاغلينی مانند نقاشان –کابينت سازها – جوشکاريها- آبکاريها- و.... در مورد استفاده از ماسک وفيلتر برای حفاظت تنفسی چقدر است؟ اينها همه سوالاتی است که کاربرد ماسک وفيلترها را  متناسب با نوع آلاينده برای ما مشخص می کند.تنوع ماسک وفيلترهای وارداتی وآرم وعلائم گوناگون، استفاده کننده را نيازمند يکسری اطلاعات کاربردی می نمايد تا بتواند مطابق با نياز خود يک ماسک وفيلتر مناسب اتتخاب کند و با آگاهی کامل استفاده نمايد وبه فلسفه اعتقادی حفاظت تنفسی ماسک پی ببرد.

هدف ارزيابی فيلترها

1- وجود آلاينده های گاز وبخارات مواد شيميايی در محيط کار

2- وجود آلاينده های ذره ای شيميايی محيط کار

3- وجود آلاينده های گاز وبخارات وذرات مواد شيميايی در محيط کار

      هنگام استفاده از فيلترها ارزيابی محيط کار واندازه گيری آلاينده های موجود در محيط کار از اهميت خاصی برخوردار است تا نوع گاز وبخارات وذرات شيميايی موجود در محيط کار به خوبی شناخته شود. در مرحله بعد ميزان اکسيژن محيط کار، تعيين کننده استفاده از وسايل محافظ تنفسی می باشد وبرای استفاده از فيلترها، ميزان اکسيژن محيط نبايد کمتر از 5/19 درصد حجمی باشد .تابتوان از فيلترهای تصفيه کننده هوا استفاده کرد.

نحوه عملکرد فيلترها

     در فيلترهای تصفيه کننده هوا ، گازها وبخارات با عبور از ماده جاذب از طريق جذب عمقی وسطحی جدا سازی می شوند که در اغلب موارد از جذب سطحی استفاده می شود. ماده جاذب، مواد متخلخلی است که نسبت سطح به وزن آن تا حدود M2/g 1500 می باشد که در هنگام عبور گاز از بستر اختصاصی ، مولکولهای آن جذب سطح جاذب شده ودر آن باقی می مانند که از معمولی ترين جاذبهای مورد استفاده، کربن فعال است که يک جاذب بسيار خوب برای بخارات آلی به شمار می رودکه با آغشته کردن کربن فعال به مواد ويژه ای که قدرت نگهداشتن آلاينده ها را در آن افزايش می دهند.

جاذبهای پر استفاده در ساخت فيلترهای سيستم کارتريج وکانيستر مواد سيليکاژل –مولکولارسيو  وکربن فعال است که در ساخت جاذبها استفاده می شوند وبرای اختصاصی کردن نوع جاذب از مواد کمکی ديگری استفاده می گردد. بطور مثال با آغشته کردن کربن فعال ورزين با اسيد فسفريک يا نمک آن می توان برای جاذب آمونياک استفاده کرد.

اصطلاحات

گاز وبخارات:

گاز به ماده ای گفته می شود که در بالای حرارت بحرانی خود قرار دارد وبخاربه ماده ای گفته می شود که در حالت گازی در زير حرارت بحرانی قرار دارد وبه صورت مايع است.

گردو غبار(ذرات):

گرد وغبار با عنوان حالت پراکندگی (آئروسل) ذرات جامد ناهمگن در يک فاز گازی تعريف شده است.آثار گرد وغبار در بدن متفاوت است وبه ماهيت آن ارتباط دارد.

ميست:

ميستها عبارت است از آئروسلهای مايع مرئی که به صورت ذرات وقطرات ريز مايع در هوا توليد می گردد.

آئروسل:

آئروسل عبارت است از تعليق ذرات مايع يا جامد در گازهاست .قطر اين ذرات از حدود 001/ 0 تا 100 ميکرومتر تغيير می کنند.

فيوم:

دمه يا دود فلزی ذرات جامدی است که در اثر تراکم گازها پس از تصعيد از مواد مذاب توليد می گردندکه معمولا اندازه آنها بين 2/0 تا 3/0 ميکرون است ودارای خاصيت چسبندگی می باشند.

رسپيراتور:

وسايلی هستند که برای ممانعت از ورود مواد زيان آور به داخل دستگاه تنفسی در محيطهايی که پتانسيل استنشاق گازها،بخارات،فيومها،ميستها وگردوغبارهای سمی يا محرک وجود داشته باشد مورد استفاده قرار مي گيرند.

بررسی وضعيت موجود وبيان مسئله

     اکثر پروسه ها وفرايندهای توليد وخدمات در کشور ما به گونه ای است که عوامل شيميايی آنها بطور کامل حذف نشده يا ماهيت کار وامکانات ايجاب می کندکه کارگر از وسايل حفاظت تنفسی استفاده کند.امروزه انواع رسپيراتورها وماسکهای وارداتی در بازار موجود است که توليد شرکتهای مختلف جهان می باشدوتنوع آن موجب گرديده در حيطه علم بهداشت حرفه ای يکسری اطلاعات در زمينه تکنولوژی ونحوه کارکرد وکاربرد آنها برای کاربران تهيه شود وافراد با آگاهی از آنها استفاده کنند.

   از آنجايی که هزينه تهيه اين وسايل وارداتی گران قيمت، به طور مداوم برقيمت تمام شده توليد        می افزايد  لذا بايد کار کارشناسی صورت گرفته وچون سلامتی افراد متعددی در خطر می باشد برای حفظ سلامتی آنها واستفاده مناسب ومتناسب با نوع آلاينده ،وجود نشريات وپژوهش وتحقيقات در اين زمينه لازم است.

هنوز در کشور ما استانداردها وتکنولوژی لازم تهيه نشده ولی اقداماتی دراين زمينه شروع شده است.طبق ماده 90 قانون کار آزمايشات لازم روی ماسکها انجام شده ولی هنوز در رابطه با فيلترها اقدام خاصی صورت نگرفته است ودر گذشته نيز دراين باب مطالعه ای صورت نگرفته است. اخيراٌ در زمينه دسته بندی انواع وسايل حفاظت تنفسی مطالبی جمع آوری شده است اما به علل زير بنايی آن اشاره ای نشده است و...