بهداشت حرفه ای ساوه

MSDS  چيست؟

            برگه اي است حاوی نكات ايمني ، بهداشتي و زيست محيطي مواد که توسط مراکز معتبر جهانی بر اساس یافته ها وبروزعوارض روی انسان ها و محیط و نتایج تحقیقات بدست آمده است .

›      چه تركيبات خطرناكي در ماده شيميايي وجود دارد .

›     مواد شيميايي چه مخاطرات و بیماری ها و عوارضی را بدنبال دارند.

›     چگونه خود ومحيط زيستمان را از اين خطرات محافظت نماييم.

       در کشور ما نیز باتولیت وزارت بهداشت این مهم پیگیری و مقرر شد که مواد دارای شناسنامه باشند . بر اساس قانون  Rigth to Know  دانستن حق مسلم افرادی است که با این مواد سر و کار دارند  و باید از اثرات آن آگاهی داشته باشند

برای استفاده درست از برگه های اطلاعاتی باید پروسه را به دقت بررسی کرد

 و مواد موجود شامل اولیه و بینابینی و مکمل و تولیدی

 را به درستی شناخت .

سايراسامي   MSDS :

-   International chemical safety card (ICSC)                      -   Safety data sheet

-   Chemical safety card                                                       -   Chemical info-sheet

 -  Product safety data sheet                                                 -   Health and safety data

اهميت وضرورت استفاده از MSDS :

           بند 4-4-6 استاندارد OHSAS 18001 كه قوانين ومقررات بين المللي به اهميت و ضرورت استفاده از MSDS اشاره دارند :

بر اساس توصیه  International Labour Organization (I.L.O)هرفردي كه به نحوي در ارتباط  با پروسه توليد وتهيه و ياحمل ونقل مواد خطرناك مي باشد، لازم است كه ازاطلاعات ايمني بهداشتي ماده يا مواد مذكوراطلاع داشته وMSDS مواد دراختياراو باشد .

         هرظرف و يا بشكه حاوي مواد شيميائي ، درهرنوع بسته بندي كوچك يا بزرگ مي بايد داراي ليبل خوانا و دردسترس ،مربوط به اطلاعات ايمني بهداشتي موارد درون خود باشد . برحسب مورد وبه دليل كمبود فضا ، مي توان اطلاعات كلي درخصوص ماده شيميائي مورد نظر را درمحل تهيه ، نصب و يا در حمل ونقل آن ماده استفاده و سايراطلاعات جزئي تر را در محل ديگري نگهداري نمود

ليبل ( برچسب ) روي محصول چيست؟

•         نام سازنده

•         نام محصول 

•         ليستي از تركيبات خطرناك

•         هشدار خطرات

دونوع منبع براي تهيه MSDS  :

 ◙   گروه كارشناسان ايمني وشيمي

 ◙   سازندگان وتهيه كنندگان ماده

فرمت توصيه شده توسط سازمان بين المللي كار  (ILO) جهت  MSDS:

       يك برگه  MSDS حاوي نكات ذيل مي باشد :

1-   مشخصات كلي و ماهیت  ماده

2-   تركيبات ماده و لیبلینگ

3-   خطرات و اثرات مربوطه

4-    اقدامات لازم جهت كمكهاي اوليه لازم به هنگام ضرورت

5-   اقدامات لازم درمواقع آتش گيري ماده  و اطفای حریق

6-   اقدام لازم به هنگام نشرونشتي ماده و اقدامات زیست محیطی

7-   نحوه نگهداري وانبارش وحمل وانتقال

8-   راههاي كنترلي وحفاظتي هنگام مواجهه با ماده

9-   خواص فيزيكي وشيميائي

10-  اطلاعات سم شناسي

11-   اطلاعات اكولوژيكي وزيست محيطي وپایداری و بر هم کنش

12-   نكات مهم جهت دفع ضایعات

13-   اطلاعات لازم جهت انتقال درمسيرهاي طولاني

14-   حدود تماس شغلی و زیست محیطی

15-   نماد ها و نشانه ها

16-   سايراطلاعات

1-   مشخصات كلي ماده وشركت سازنده  :

            دراين بخش نام تجاري وكليه اصطلاحاتي كه براي شناسائي ماده استفاده شده توسط تهيه

كننده MSDS مثل نام ماده ، نامهای مترادف ، کد و یا شمارهCas No  ، وزن مولکولی ، فرموول ، مشخصات ظاهری و همچنين نام شركت ، آدرس و تلفن توليدكننده ، واردكننده  و يا توزيع كننده بمنظور دسترسي براي اخذ اطلاعات بيشتردر اين بخش مشخص مي گردد .

2-  تركيب ماده و لیبلینگ  :

           براساس اطلاعات اين قسمت كليه ريسك هاومخاطرات مربوط به ماده شيميائي شناسائي مي شود . اگرچه لازم به ذكر دقيق تمام جزئيات و تركيبات در ماده شيميائي ضروري  نمي باشد، اشاره به نام  تركيباتي كه داراي مخاطرات ايمني بهداشتي مي باشند ضروري مي باشد .  

3-  خطرات و اثرات مربوطه  :

            خلاصه اي از مهمترين خطرات ماده براي انسان و محيط زيست ، تماس با چشم یا پوست ، خوردن ، تنفس ،حریق5 و انفجار همچنين مهمترين علائم وعوارض مواجهه با ماده مثل مسمومیت ها كه درانسان پيدامي شود دراين بخش مشخص مي گردد .

      سميت حاد و مزمن

 ² در صورتي كه شخص به يكباره در معرض دوز بالاي این مواد شيميايي قرار گيرد فقط موجب بيماري وي مي شود . مثل آمونياك

  ²بعضي از مواد شيميايي بخاطر اثرات طولاني مدت ومزمن حاءز اهميت مي باشند . مثل آزبست

 ² برخي از مواد شيميايي هر دو اثر حاد ومزمن را بهمراه دارند . مثل منواكسيد كربن

4-  اقدامات لازم جهت كمك هاي اوليه لازم به هنگام ضرورت  :

           هرنوع كمك رساني لازم در مواقع لزوم  و اضطراري به خصوص در زمان مواجهه حاد با ماده  شيميائي ، و اطلاعات پزشکی در اين بخش  مشخص مي شود  . برحسب راه تماس و راه اثر گذاري  ماده : تنفس ، پوست چشم و يا هرگونه وسيله خاصي كه براي امداد رساني لازم باشد دراين بخش تعيين مي گردد ازجمله مي توان به لزوم استفاده از تجهيزات خاص حفاظتي درخصوص ماده   SH2 اشاره نمود .

5-  اقدامات لازم درمواقع آتش گيري ماده و اطفای حریق  :

           راه حلهاي مناسب براي اقدام درمواقع آتش گيري ماده دراين بخش تعيين مي گردد. چه نوع وسايل خاموش كننده اي مناسب ويانامناسب مي باشند . براي مثال درمواقع آتش گيري تركيبات آلي مثل تولوئن ازخاموش كننده فوم ، دي اكسيدكربن وياماده شيميائي خشك استفاده مي شود واستفاده از آب ممنوع مي باشد . همچنين برحسب بخارات وگازهايي كه به هنگام آتش سوزي متصاعد مي شود ،

وسايل مناسب حفاظت فردي براي فردآتش نشان ضروري است  .

6-   اقدام لازم به هنگام نشر ويانشتي ماده واقدامات زیست محیطی :

اشاره به اقدامات لازم به هنگام نشتي وانتشارماده مي نمايد . براي مثال اقدامات احتياطي لازم براي دوركردن منابع احتراق ، راه كنترل نمودن گرد وغبار و يا گاز متصاعده وجلوگيري از

تماس پوستي يا چشم ، ملاحظات زيست محيطي ازجمله جلوگيري ازورود ماده به چاه جذبي ، هشدار سريع به همسايگان ، راههاي تميزكردن محوطه نيزدراين قسمت آورده مي شود .

7-  نحوه نگهداري وانبارش وحمل وانتقال  :

            مكانيسم نگهداري ، شرايط دما ، رطوبت ونيزراههاي مناسب نقل وانتقال دراين بخش ذكر مي گردد . براي مثال دربعضي ازموارد استفاده ازسيستم ارت براي مخازن نگهداري مايعات قابل اشتعال  و یا استفاده ازلامپهاي ضد انفجار درمحل نگهداري بشكه هاي تينر ضروري است

8-   راههاي كنترلي وحفاظتي هنگام مواجهه با ماده  :

            كليه اقدامات لازم جهت به حداقل رساندن ميزان مواجهه كارگر با ماده شيميائي دراين بخش مشخص مي شود .راههاي مهندسي و مدیریتی هميشه ارجح بر راههاي حفاظتي فردي مي باشند .

  نوع وسايل حفاظتي فردي لازم و مشخصات وسيله لازم دراين بخش تعيين مي گردد .

9-   خواص فيزيكي وشميايي ماده  :

            مشخصات كامل فيزيكي (جامد، مايع ، گاز) و رنگ ، بو، PH  نقطه جوش ، نقطه اشتعال ، نقطه ذوب ، ویسکوزسته ، فشار بخار ، دمای خود آتش گیری ، وزن مخصوص و دانسیته و مواردي ازاين قبيل دراين بخش ذكر مي گردد .

10-  اطلاعات سم شناسي  :

             كليه اثرات سمي وعوارضي راكه درانسان ايجاد مي كند ،  راههاي خروج ماده ازبدن بعدازتماس ، چگونگي تشخيص مواجهه باماده و حتی مراقبت های پزشکی قبل استخدام و دوره ای و اختصاصی دراين بخش تعيين مي گردد .

     مثلا” درارتباط با تماس با سرب ، وجود گلبول هاي قرمز نقطه دار درخون مورد توجه است .

11-  اطلاعات اكولوژيكي وزيست محيطي وپایداری و بر هم کنش :

             زمان مانده ماده وچرخه عمل ماده درطبيعت ، آلودگي آب ، خاك و يا هوا و ميزان اهميت تأثيرگذاري ماده ومواد ناسازگار و محیط نامناسب و خطرات تجزیه درمحيط زيست دراين بخش تعيين مي گردد .

12-   نكات مهم جهت دفع ضایعات  :

           راههاي دفع ماده پس ازاستفاده ، چگونگي دور ريختن پسماند را مشخص مي نمايد . راههاي مختلفي براي دفع ازجمله : سوزاندن معمولي ، سوزاندن در شرايط خاص و تحت كنترل ، دفع در  

  landfillوغيره مد نظر ميباشد .

13-  اطلاعات لازم جهت انتقال درمسيرهاي طولاني  :

             حمل ونقل در مسيرهاي جاده اي ، هوایی ، دریایی و احتياطات دراين بخش تعيين مي گردد

14-     حدود تماس شغلی و زیست محیطی  :

           بیان مقادیر مجاز و یا آستانه ی بروز عوارض وذکر LD50 ، LC50 ، TLVtwa ، TLVstel  و میزان سرطانزایی و...

15-   نماد ها و نشانه ها  :

نمادهای و نشانه های خطر وایمنی و سمبل های اثرات شیمیایی که به صورت شکل هستند

 16-  سايراطلاعات  :

            محل نگهداري برگه هاي  MSDS مي بايد به گونه اي باشد که به راحتي وسهولت دردسترس باشد MSDS . بايد حتما” توسط سازنده ويا تهيه كننده  به روز آوري شود واطلاعات جديد وتكميلي به صورت بارز دربه روزآوري تعيين ومشخص گردد .

بازنگری برگه های اطلاعاتی مواد  :                               : Revision to MSDS

دربعضي ازكشورها مثل كانادا هر3 سال يك باراين كارصورت مي گيرد .

مي توان ازبرخي نكات مهم MSDS   به صورت عمومي  چك ليست  تهيه كرده  و بازرس ايمني بمنظور حصول اطمينان از آگاهي پرسنل ازمفاد كلي MSDS ازاين چك ليست استفاده نمايد .

تهیه و تدوین  :  ساتیه حسین پور

زمستان 1388