مديريت مصرف ايمن مواد شيميايي

تهيه و تدوين: محمد جعفر قدرتي

كارشناس بهداشت حرفه اي

مقدمه

با پيشرفت تكنولوژي و صنايع پتروشيمي در جهان هر روزه بر تنوع مواد شيميايي افزوده مي شود و انسان در برابر حوادث بيشماري قرار مي گيرد تا جايي كه حتي براي مصرف اين مواد احتياج به آموزش و دستورالعمل كاري احساس مي شود. گوناگوني مواد و گستردگي آن در صنايع احتياج به نظارت و رعايت يكسري اصول پيشگيري از عوارض آن را دارد. همه بايد هنگام مصرف موادي كه با آن آشنايي كافي نداريم دقت كنيم و از اثرات آن بر بدن غافل نشويم كه حتي ممكن است اثرات مزمن آن سالهاي متمادي طول بكشد تا بروز كند. لذا پيشگيري از حوادث و بيماريها و جلوگيري از عوامل زيان آور آن در محيط كار به مراتب مقرون به صرفه تر از پرداخت خسارات و زيانهاي ناشي از آن مي باشد.

بديهي است دستگاههاي نظارت كننده جهت رعايت اصول ايمني و بهداشتكار و موازين قانوني بايد بطور منظم واحد هاي درگير را تحت نظارت و كنترل داشته باشند و در مواردي كه اين اصول رعايت نمي شود بلافاصله گوشتزد نموده تا كارفرمايان محترم در رفع آن اقدام كنند.

بطور كلي تهيه محيط كار مناسب، و لحاظ تدابير پيشگيرانه در امر حفاظت و بهداشتكار از وظايف كارفرمايان بوده و مسئولين امر بايد در ايجاد چنين محيطي كوشا باشند تا با گسترش كار و بروز عوامل زيان آور حاصل از مصرف مواد در كارگاه، سالم سازي محيط نيز مد نظر بوده و همگام با شاغلان، محيط امن و بهداشتي داشته باشيم زيرا ايمن سازي و سالم سازي محيط كار بهترين روش براي حفظ نيروي انساني كارآمد و سرمايه هاي ملي بشمار مي آيد.

شناخت مواد شيميايي مورد مصرف و اثرات آن از موازيني است كه بايد مديران به آن توجه نموده و شاغلان را از خطرات اين مواد آشنا نمايند و به آموزش مداوم آنها همت گمارند و رعايت استانداردها و موازين ايمني و بهداشتي را قرباني منافع آني نكنند.

بايد آموخت بهترين روش در هنگام مصرف مواد شيميايي چه مي باشد؟ آيا استانداردها و دستورالعملهايي وجود دارد كه شخص را در برخورد با آن ماده آگاه نمايد؟ چگونه با آن مواد كاركنيم كه براي ما زيان آور نباشد؟

تمام اين سوالات و مشابه آن احتياج به شناخت كلي و جزيي از ماده، ايجاد استاندارد مناسب و قبول زحمت و پيگيري توسط كارشناسان و مسئولين ايمني و بهداشت حرفه اي مي باشد.

اهميت شناخت مواد شيميايي مورد استفاده

حاصل فرآيندهاي مختلف موجود در محيط زندگي انسان ايجاد عواملي را مي كند كه مخل سلامتي انسان است. با پيشرفت تكنولوژي در تمام كارهايي كه انسان انجام مي دهد عواملي مضر سلامتي فردبروز مي كند كه به چند دسته تقسيم مي شود يك دسته آن عوامل زيان آور شيميايي محيط كار و بيماريهاي ناشي از اين عوامل زيان آور مي باشد.

امروزه فرآيندهاي مختلف، داراي عوامل زيان آور بوده كه از راههاي گوناگون مانند استنشاق و تماس و غيره روي بدن فرد تاثيرگذار مي باشند با پيشرفتهاي اساسي و چشم گيري كه در امر ايمني و بهداشتكار و پيشگيري و رعايت اصول ايمني و بيماريهاي شغلي فراهم شده موجب كاهش بيمارها و حوادث گرديده است.

اكثر مواد شيميايي مورد استفاده مي توانند روي انسان اثر مخربي داشته باشند لذا رعايت اصول بهداشتكار ضروري مي باشد. توجه به مقوله عوامل زيان آور شيميايي محيط كار اعم از صنايع شيميايي يا غيره بايد مورد توجه قرار گيرد زيرا ميزان بالايي از بيماريها در اثر سموم محيطي و شغلي شيوع مي يابد و مي تواند هر عضوي از بدن را درگير نمايد. اگر تاريخچه دقيق از تماس محيطي و شغلي با عامل شيميايي محيط كار گرفته شود زمينه تشخيص دقيق و صحيح آثار اين مواد را مشخص مي گرداند براي بررسي بعضي از اثرات مواد روي بدن اين دوره ممكن است چند سال طول بكشد تا مشخص شود.

امروزه در محيط هاي كاري اين نكته حائز اهميت است كه اكثر كاركنان در موقع كار و يا در محيط كار با عوامل شيميايي تماس دارند كه اطلاعات كافي از آن ندارند و حتي نام مواد را درحالي كه با آنها كار مي كنند نمي دانند و اطلاعات كافي هم درباره خطرات اين مواد به اندازه كافي موجود نمي باشد. بسياري از كليدهاي تشخيص بيماريهاي شغلي و محيطي، شناخت مواد و ساختار تشكيل دهنده آن مي باشد. هر يك از مواد شيميايي مختلف كه به صورت مواد اوليه و خام-بينابيني و توليدي بوجود مي آيند به شكلهاي گاز، مايع ، جامد ديده مي شوند كه به صورت طبيعي يا مصنوعي بوده و داراي منشاء گياهي، حيواني، سنتتيك است كه در دسته بندي خطرات ناشي از آن، هر يك داراي خطرات مختلفي مي باشند كه در صورت مواجهه فرد با آنها بسته به نوع ماده شيميايي، غلظت، راه ورود، مدت زمان مواجهه و ماهيت كار و ساير عوامل محيطي، بيماريهاي مختلفي بروز مي كند.

هنگام مصرف مواد شيميايي فاكتورهاي مختلفي مانند نوع ماده شيميايي و راههاي ورود به بدن و اثرات آنها بايد در نظر گرفته شوند برخي مواد شيميايي از نظر فاكتور غلظت و برخي از نظر راه ورود به بدن يا مدت مواجهه اثرات خود را نشان مي دهند مصرف كننده بايد توجه كند كه ماده شيميايي مورد مصرف از كدام نظر بيشترين خطر را براي وي دارد بطور مثال نيكوتين كه بيشتر در كارخانجات سيگار ديده مي شود در تماس با پوست بالاترين جذب را دارد در صورتي كه از طريق استنشاق خطر بالقوه اي محسوب نمي شود و يا موادي مانند قطران در تماس با پوست ممكن است ايجاد سرطان بنمايند.

*اطلاعات ايمني و بهداشتي و مشاركت كاركنان

براي ايجاد مديريت صحيح مصرف مواد شيميايي وجود اطلاعات كامل، دقيق و مكتوب مورد نياز مي باشد كه به استناد آن بتوان تصميم گيريهاي مديريتي براي ايجاد سيستمهاي حفاظتي و شناخت خطرات انجام داد. اين اطلاعات را مي توان از منابع مختلف بدست آورد كه مي تواند شامل استفاده كنندگان يا گروههاي مسئول در امر تهيه و توليد باشد يا كساني كه بنحوي در تجزيه و تحليل خطرات يا نوع ماده شيميايي تحقيق و بررسي مي نمايند. شناخت ماهيت ماده شيميايي از اهميت زيادي برخوردار است. امروزه اين نكته براي انسان قابل تامل است كه در برخورد با مواد شيميايي چگونه بايد رفتار كند. مواد گوناگون از طرق مختلف بطور مستقيم يا غير مستقيم بر انسان تاثيرگذار مي باشند و تا جايي اين مواد افزايش يافته كه اگر براي آن تدابير مناسب انديشيده نشود زماني نه چندان دور مارا با مشكلات اساسي مواجهه مي كنند اكنون آب، هوا، مواد غذايي، خاك به نحوي تحت تاثير اين مواد قرار گرفته كه اگر به اين ترتيب پيش برود بيماريها و حوادث گوناگون بروز مي كنند شايد آلودگي هوا در شهرهاي بزرگ گوشزد اين نكته باشد كه اكنون بايد اطلاعات خود را در مورد خطرات هواي آلوده بيشتر كنيم و راههاي مناسب كنترلي را بيابيم و اين ميسر نيست مگر اينكه يك مديريت ايمن با تحقيقات و اطلاعات كافي بوجود آيد. عدم تجزيه سموم شيميايي مانند د.د.ت مي تواند از طريق مواد غذايي وارد بدن انسان شود. ويا مصرف انواع حشره كشها كه در منازل مورد استفاده مي باشد مي تواند مخل سلامتي فرد باشد. ورود مواد شيميايي مختلف از فاضلاب كارخانجات آب و خاك را آلوده كرده و موجب آلودگي محيط زيست گشته و شايد آبزيان و جانوران زيادي را مسموم نمايد. عدم آگاهي برخي كشاورزان نيز كه از فاضلابهاي آلوده به انواع عناصر سنگين براي كشتزارهاي سبزيجات استفاده مي كنند موجب گشته با اين اقدام نادرست خود عملاً مواد غذايي آلوده توليد كنند.استفاده مداوم آنها هشداري براي آينده ميباشد كه بايد به مصرف درست آن دقت كرد و دستورالعملهاي مناسب و دقيق تهيه نمود وقبل از اينكه موجب رخدادهاي غيرقابل جبران شود آموزشهاي لازم صورت گيرد. تهيه يك برنامه منظم اطلاعاتي انسان را در مقابله و تماس با انواع مختلف مواد شيميايي ياري مي كند اين برنامه فقط از طريق يك كار تيمي كه بين شاغلان و مديران و مسئولين باشد سريعاً به نتيجه مي رسد و مديران صنايعي كه با مواد شيميايي كار مي كنند لازم است در زمينه بررسي خطرات با كارگران شاغل خود مشورت كنند كه اين امر موجب خواهد شد تعداد بيشتري از كارگران نيز در تصميم گيري دخيل شده و در تهيه و تامين اطلاعات مورد نياز همكاري كنند آنان در محيط كار متوجه برخي شرايط كار با مواد شيميايي مي باشند كه ممكن است با تغيير اين شرايط طروق مصرف ماده شيميايي نيز تغيير كند. علم كاربردي ماده شيميايي كمك شاياني در تهيه دستورالعملهاي مصرف مي نمايد شايد نكات بسيار پيش پا افتاده اي مانند تماس مستقيم بخش كوچكي از پوست با اسيد هيدروفلوريدريك و يا روشن كردن كبريت در يك جايگاه توزيع گاز مايع يا بنزين و يا خوردن مايعاتي مانند نفت كه اهميتي ندارد بتواند فاجعه اي عظيم ايجاد كند اگر در محيطي بدون دليل مشخص ناگهان بيماري شيوع پيدا كرد احتمال اثر مواد شيميايي دور از ذهن نيست اگر متوجه ظرف خالي مخصوص مواد شيميايي در محيط شديد آن را پيگيري نماييد. چگونگي برخورد با اين مواد مي تواند الگوي مصرف ايمن ما را تعيين كند. همچنين جواب سوالات زير نيز به ما كمك خواهد كرد تا اطلاعات مناسبي بدست آوريم، اين سوالات نظير: ظروف مواد شيميايي كه در محيط پراكنده مي شود چه ضرري دارد؟ ظروف مواد شيميايي كه در نزديك محل كار جمع آوري مي شود مي تواند چه اثري روي ساكنين و شاغلين اطراف داشته باشد؟ عوامل طبيعي مانند باد و باران چه دخالتي مي تواند دراين ضايعات داشته باشد؟ مواد شيميايي كه نيمي مصرف شده و نيمي دور ريخته مي شود الگوي صحيح مصرف آن چيست؟ چه كنيم كه هنگام مصرف، مواد ما خراب يا فاسد نشود؟ مواد شيميايي كه فاسد نشده برنامه مصرف يا دفع آن چگونه است؟ انواع گوناگون مواد شيميايي را كه براي يك منظور مصرف مي شود چگونه با هم و يا در كنار هم مصرف كنيم، واكنش آنها نسبت به هم چگونه است؟وظيفه كارگر درهنگام مصرف چيست؟ دقت به چه نكاتي لازم است كه اورا از گزند اثرات اين ماده محافظت كند؟ چه كسي يا كساني مسئولند كه اورا آگاه سازند، اين اطلاعات از كجا آمده و چقدر اعتبار دارد؟ آيا رعايت دستورالعملهاي مصرف اورا ايمن مي كند؟ در برخورد با مواد شيميايي توجه به چه نكته اي در درجه اول اهميت قرار دارد؟ اگر ماده شيميايي مورد مصرف امروز يا فردا تغيير كرد دستورالعمل مصرف آن چه تغييري مي كند؟ آيا بر سلامت كارگران اثر مي گذارد؟

پاسخ به چنين سوالاتي با گستردگي مواد شيميايي ويا انحصاري بودن و كم بودن اطلاعات مصرف دشوار است و نياز به مشاركت توليد كننده و مصرف كننده مي باشد.

وجود علائم هشداردهنده بين المللي چراغ روشني در برخورد با اين مواد مي باشد كارگري را درنظر بگيرد كه از يك بشكه بزرگ مقداري تينر دريك ظرف كوچك براي مصرف خالي مي كند، اگر اطلاعاتي در زمينه اين ماده از او بپرسيد قطعاً جواب دقيقي به شما نمي دهد او شايد نداند كه بايد در بشكه بزرگ بسته شود. و در پايان كارش نيز ممكن است مقداري در ظرف كوچك خود باقي بگذارد و با پايان شيفت كار اين ظرف نيز در محيط باقي مانده و در اثر گذشت زمان تبخيراتي صورت گيرد و فضا مملو از بخارات تينر شود كه امكان دارد با يك جرقه، محيط كار يا افرادي را نابود كند ولي اگر در مصرف مواد شيميايي كارگاه دستورالعمل و اطلاعات مناسبي تهيه مي شد و در شرح وظايف وي قرار ميگرفت او نيز بهتر رعايت مي نمود.

اطلاعات ياد شده در برخورد با ضايعات و ظروف خالي مواد شيميايي و بازيافت آن نيز حائز اهميت است حتي فردي كه مي خواهد از بشكه خالي شده تينر براي مصارف ديگر استفاده كند بايد روش كار را بداند . يك مثال واضح در اين مورد حادثه اي است كه كارگري مي خواست با سنگ برش بشكه خالي تينر را دو نيم كند كه بخارات تينر و جرقه موجب سوختن صورتش شد اين عملكرد بويژه در مواردي كه مي تواند براي كارگران و محيط كار خطرآفرين باشد مهم است. براستي چه كسي پيگيري و تهيه اين اطلاعات را بر عهده دارد. تا محيطي ايمن و كارگراني سالم داشته باشيم؟ حوادث و بيماريهاي گوناگوني در اثر بي اطلاعي و عدم رعايت برخي اصول اوليه ايجاد شده، ولي اكنون بايد بكوشيم تا يك مديريت ايمن در هنگام مصرف مواد شيميايي ايجاد كنيم و بتوانيم افراد را به وظايف خويش آگاه كنيم.

غلظت ماده شيميايي و زمان تاثير آن-اثرات متفاوتي ايجاد مي كند-هرچه غلظت و زمان تاثير، بيشتر باشد اثرات آن حادتر و شديدتر است.

تاثير مواد شيميايي ممكن است فوري و بلافاصله باشد يا اينكه پس از گذشت مدتي بروز نمايد كه اين امر بستگي به نوع ماده شيميايي و نوع تماس با بدن دارد. هميشه اطلاعات لازم مانند طرز مصرف، موارد مصرف، احتياط و هشدارها، علائم مسموميت، كمكهاي اوليه، تركيبات ماده شيميايي، ماده موثره، LD50 ماده موثره در زمينه مواد شيميايي پيرامون ما كه با آن سروكار داريم مي تواند به ما كمك نمايد كه چگونه عمل كنيم يا دليل برخي از اعمال ناخواسته را بيابيم. 

تجزيه و تحليل خطرات هنگام مصرف

مواد شيميايي به صور مختلف در بسياري از صنايع مورد استفاده قرار مي گيرد و حتي مي توان از مصرف مواد شوينده و پاك كننده در منازل نيز به عنوان پارامتر جزئي مواد شيميايي نام برد اما به دليل خطرات و حوادث آن مواد، مي توان آنها را به عنوان ماده اي شيميايي و خطرناك ذكر كرد.

در تجزيه و تحليل ايمني مشاغل كه عبارتند از بررسي جزئيات روش كار آن شغل و خطرات كنترل نشده مي باشد آموزش ايمني آن بسيار موثر است. وقتي كه خطرها شناخته شدند، راه حل دقيق بايد مشخص شود كه بعضاً ممكن است با ايجاد يكسري تغييرات فيزيكي و جابجايي و يا جايگزيني همراه باشد و يا با تغييراتي در شرايط كار جهت حذف يا به حداقل رساندن خطر ايجاد شود. مثل چيدن مواد بطور ايمن بر روي هم. البته اجراي اينگونه موارد نياز به آموزش و وجود كادر متخصص دارد. هنگامي كه جزئيات و آناليز شغل و شرح آن نوشته مي شود بايد مسائل ايمني و بهداشتكار در آناليز شغل لحاظ شود تا بتوان با آموزش افراد شاغلي كه در شغل كار با مواد شيميايي هستند خطرات كار خود را بدانند و تدابير مناسب رعايت گردد.

علائم و هشدارها

مسئوليت مديريت ايمني مواد شيميايي و درمان مسموميتها و پيشگيري از آلودگي محيطي با وزارت بهداشت و درمان مي باشد كه بايد جهت ايجاد اهداف توسعه پايدار در كليه محيطهاي كاري كه با مواد شيميايي سروكار دارند اقدامات لازم براي ايجاد محيطي امن و سالم فراهم شود. بايد اطلاعات پروفايل ايمني شيميايي MSDS و فهرست مواد شيميايي آنها تكميل و به روز باشد و برنامه ريزي منسجم در جهت كاهش حوادث و مسموميتها انجام شود و با پيگيري در زمينه حذف آنها اطلاع رساني به موقع صورت گيرد.

از سوي وزارت بهداشت و درمان بايد سيستم مديريت ايمني در تمام زمينه ها تدوين و به مركز ذيربط ابلاغ شود تا همگي با يك هدف واحد و انتخاب راه صحيح كه همانا مديريت صحيح ايمني مواد شيميايي است در جهت پيشگيري از حوادث و مسموميتها اقدام كنند. تا بتوان به اهداف موردنظر رسيد. با افزايش روز افزون مواد شيميايي در تمام جهات يك ضرورت و اولويت احساس مي شود تا بتوان از بحران آينده جلوگيري كرد. بايد شناسايي و طبقه بندي مواد و الصاق بر چسب و برخي توصيه هاي ايمني بر روي ظروف مواد شيميايي درج گردد. تا حمل و نقل، انبارداري و مصرف، ايمن تر و با دقت بيشتري صورت گيرد.

هر چند كه مسئوليت اصلي كنترل زيانهاي ناشي از مصرف مواد شيميايي از وظايف مديريت سازمان مي باشد ولي لازم است كليه مديران و شاغلان با هماهنگي و نظرات كارشناسي متخصصان مختلف از خسارات احتمالي جلوگيري كنند و از روشهايي كه كمترين خطر را دارد استفاده نمايند. علائم و دستورهاي ويژه به كاركنان آموزش داده شود تا در موقع استفاده از مواد شيميايي بكار گيرند مثلاً در كارگاهي كه جهت ايجاد گرمايش آن از ورود هواي گرم استفاده مي شود نبايد ظروف مواد شيميايي در حال مصرف در جريان هواي گرم قرار گيرد زيرا موجب انتشار مواد در هواي كارگاه خواهد شد و هواي تنفسي را آلوده مي كنند در چنين كارگاههايي استفاده از اتاقكي كوچك كه مواد شيميايي در حال مصرف در آن نگهداري شود وبه ميزان مورد نياز از آن برداشت شود بسيار مفيد است و موجب خواهد شد بخارات كمتري در محيط پراكنده شود يا افراد ناآگاه با آن تماس نداشته باشند و يا اينكه اگر شاغلي ديگر مشغول كار باشد اين مواد در مسير حركت او نخواهد بود و يا اينكه اگر بخواهد كاري انجام دهد از نظر واكنشهاي شيميايي مشكلي نخواهد داشت و يا مثلاً برخي افراد سيگاري رعايت نكرده و در محيط كار نيز مبادرت به كشيدن سيگار مي كنند و ته سيگار خود را در محل كار پرتاب مي نمايند همين ته سيگار در اكثر مواردي كه از مواد شيميايي استفاده مي شود مشكلات آتش سوزي ايجاد نموده است كه خسارات جاني و مالي بسياري ايجاد مي كند. پس آگاه نمودن پرسنل، اقدام مثبتي
مي باشد كه در اين آگاهي بايد زيانهاي مختلف ناشي از ماهيت كار آشكار گردد. همچنين بايد امدادرسانان از ماهيت مواد آگاه باشند تا بتوانند در مواقع ضروري نسبت به مهار عواقب حوادث آن اقدام كنند.

برخي مواقع تغيير در شرايط فرآيند استفاده از ماده شيميايي ايجاد خطر مي كند بدين صورت كه شايد برخي مديران دستورالعمل ويژه براي كار را درنظر نگرفته و تغيير شرايط فرآيند را همانند تعميرات و جابجايي در نظر مي گيرند در صورتيكه تعمير و نگهداري با ايجاد تغيير در فرآيند متفاوت است و نيازمند بررسي مي باشد و نبايد توصيه هاي ايمني را ناديده گرفت و براي حفظ كار به تعميرات بسنده كرد.بلكه بايد به نوع ماده شيميايي و اثر آن بر بدن توجه كرد و به تناسب آن از روش كار مفيد استفاده كرد و توجه به هشدارهاي لازم كه در مورد ماده شيميايي كه به صورت برچسب برروي آن انجام شده الزامي است و مصرف كننده بايد دقت نمايد ماده اي كه استفاده مي كند روي ظرف آن هشدارهاي لازم ذكر شده باشد البته وجود اين علائم و هشدارها نشان دهنده ماده شيميايي مي باشد و بايد مصرف كننده حتماً آنها را مطالعه كند تا از ماهيت آن آگاهي يافته و بتواند خطرات آن را شناسايي كند و آن نشانه كيفيت و يا تبليغ آن ماده شيميايي نمي باشد و ضرورت شناخت آن ماده شيميايي را نشان مي دهد.

*مراقبتهاي بهداشتي

افرادي كه در تماس با مواد شيميايي قرار دارند بايد حداقل هر شش ماه يكبار معاينات دوره اي را انجام دهند و كليه تستهاي لازم متناسب با نوع ماده شيميايي در نظر گرفته شود و نتايج حاصله مورد بررسي قرار گرفته و تك تك افراد تحت نظر باشند تا قبل از تاثير مواد روي افراد پيشگيري لازم انجام شود. ايمن سازي محيط كار و جلوگيري از عوامل زيان آور كار در محيطهاي شيميايي به مراتب مقرون به صرفه تر از پرداخت خسارات و زيانهاي ناشي از حادثه و بيماري است يكي از راههاي جلوگيري از اين قبيل حوادث انجام آموزش بهداشت مي باشد كه مي تواند نقش ارزنده اي در جلوگيري از حوادث شيميايي ايفاء كند غفلت و بي احتياطي در كار غالباً حوادثي را بوجود مي آورد كه با رعايت قوانين و استاندارها مي توان از وقوع حوادث پيشگيري كرد. شايد بتوان گفت در هنگام بروز حادثه يك وضعيت سردرگم و گيج كننده اي در محل ايجاد مي شود و وقوع حادثه را محال تلقي مي كنند و كمتر كسي آن را باور دارد. بنابراين اينجاست كه اهميت رعايت مقررات ايمني و بهداشتكار آشكارتر مي نمايد. بنابراين نبايد هيچ موضوعي را ناچيز شمرده و غفلت كرد.

قوانين مديريتي بايد بصورتي باشد كه تنها افرادي اجازه حضور در محل كار شيميايي را داشته با شند كه به آنها مربوط مي شود. و هيچ دليلي ندارد كه محل تجمع و استراحت عده اي در اين محل باشد بلكه بايد از توقفهاي بيهوده جلوگيري شود. استفاده از وسايل حفاظتي مانند ماسك و فيلتر و يا سيستمهاي تهويه و تصفيه موقع استفاده از برخي مواد شيميايي لازم است. همچنين در محلهايي كه مواد شيميايي و سمي بكار مي برند بايد بدنه ديوار كارگاه تا يك متروشصت سانتيمتر ارتفاع از كف زمين قابل شستشو باشد.

نتيجه گيري:

مديريت بايد اطلاعات كافي در زمينه مواد شيميايي مورد استفاده را فراهم سازد و با ارزيابي خطرات مربوط به هر ماده، احتياطات لازم را بعمل آورد و براي تمام مواد برگه هاي اطلاعات ايمني فراهم كند. تنها بايد موادي به محل كار وارد شوند كه مطابق با قوانين مواد شيميايي بصورت صحيح و مناسب بسته بندي شده و داراي برچسب باشند و خطرات مربوط به آنها در نظر گرفته شود. برگه اطلاعات ايمني مواد شيميايي بايد همراه با ماده شيميايي در دسترس همه كاركنان آن محل قرار گيرد.

با بازرسي فيزيكي از كل محل كار بايد ليست موجودي كليه مواد شيميايي تهيه گردد پس از اينكه مواد ليست شدند بايد بررسي شود كه برگه اطلاعات ايمني مواد براي آنها موجود و مهيا مي باشد و ارزيابي ريسك آنها بعمل آمده و اقدامات كنترلي لازم صورت گيرد و همچنين برنامه نظارت بر عمليات به اجرا گذاشته شود. سرانجام بايد مدارك و سوابق بررسي شده، تا از نگهداري پرونده هاي ضروري اطمينان حاصل گردد.

لازم است كه تنها افراد با صلاحيت، ارزيابي فعاليتهاي مربوط به مواد مصرفي در محل كار را طبق قوانين كنترل مواد خطرآفرين براي سلامت افراد بعمل آورند. به علاوه بايد حفاظت فردي افراد را در نظر گرفته و بر طبق قوانين، وسايل حفاظت فردي مورد استفاده را ارزيابي نمايند. براي اين عمل لازم است سميت هر ماده مصرفي، ميزان مواجهه، تعداد افراد در معرض و مدت زمان مواجهه شناسايي گردد.

حفاظت فردي با بازنگري كارهاي مختلف و با استفاده از برگه ثبت تشخيص خطرات قابل ايجاد شود در اين برگه هر قسمت از بدن كه تحت تاثير خطر وارده قرار مي گيرد ثبت مي شود. هنگامي كه خطرات كار، شناسايي شدند لازم است كه اقدامات كنترلي مناسب براي جلوگيري از خطرات و آسيبهاي ناشي از آنها ارزيابي شود.

در تدوين يك سيستم مديريت ايمني اين نكته ضروري است كه طرح اين سيستم در مرحله اول فعاليت قرار گرفته و سلسله مراتب آن بصورت زير باشد

                                                                                                                                  طرح

                                                                                                                                سيستم

                                                                                                                            مديريت ايمني

                                                                                                                           خط مشي ايمني

                                                                                                               برنامه ها و دستورالعملهاي ايمني

                                                                                                                  آموزشهاي شغلي و روشها

                                                                                                                           عمليات ايمن

                                                                            /سلسله مراتب فعاليتهاي ايمني/

اين سيستم مديريت بيانگر تمامي خط مشي ها، دستورالعملها مي باشد و بايد ايمني عمليات تضمين گردد و اقدامات برنامه ريزي و سازماندهي، اجرا، اعمال گردد و بسوي اهدافي روشن و صريح كه توسط مديريت انجام مي شود هدايت گردد. هميشه براي انجام يك فعاليت ايمن نياز به يك محل ايمن كار مي باشد تشريح اين مطلب كه چگونه فعاليت ايمن صورت گيرد بايد در مبحث سيستم ايمني كه بعنوان سندي بيانگر تمامي خط مشيها و برنامه ها مي باشد گنجانده شود.

منابع:

1-مقاله ايمني مواد شيميايي          تهيه و تدوين: اداره پيشگيري از عوامل زيان آور شيميايي

2-كتاب سيستم هاي ايمني            ترجمه دكتر همايون لاهيجانيان